Slokdarmkanker

Slokdarmkanker is kanker die in de slokdarm ontstaat. De medische term hiervoor is oesofaguscarcinoom. De ziekte en de behandeling kunnen veel invloed hebben op eten, drinken en het dagelijks leven. Hieronder lees je over klachten, onderzoek, behandelingen en ondersteuning voor jou en je naasten.

Aandoening: wat is slokdarmkanker?

De slokdarm is een gespierde buis tussen de keel en de maag. Hij loopt achter het borstbeen, tussen de longen door. Als je slikt, vervoeren de spieren van de slokdarm het voedsel naar de maag.

Bij slokdarmkanker ontstaat een kwaadaardige tumor, meestal vanuit het slijmvlies aan de binnenkant. De tumor kan de doorgang voor voedsel vernauwen en dieper in de slokdarmwand groeien. In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 2.500 mensen deze diagnose.

Soorten slokdarmkanker

De twee meest voorkomende soorten zijn:

  • Adenocarcinoom: ontstaat uit kliercellen en zit meestal onder in de slokdarm, bij de overgang naar de maag.
  • Plaveiselcelcarcinoom: ontstaat uit de bekledende cellen van het slijmvlies en zit vaker in het bovenste of middelste deel.

Oorzaken en risicofactoren

Meestal is niet één duidelijke oorzaak aan te wijzen. Roken vergroot het risico. Alcohol verhoogt vooral de kans op een plaveiselcelcarcinoom, zeker in combinatie met roken. Overgewicht en langdurige reflux, waarbij maaginhoud terugstroomt in de slokdarm, verhogen vooral het risico op een adenocarcinoom.

Door langdurige reflux kan het slijmvlies veranderen. Dit heet een Barrett-slokdarm. Mensen met een Barrett-slokdarm hebben een verhoogd risico op slokdarmkanker, maar de meesten krijgen geen kanker. Afhankelijk van de bevindingen kan controle of behandeling nodig zijn.

Uitzaaiingen en vooruitzichten

Slokdarmkanker kan zich verspreiden naar lymfeklieren en andere organen, zoals de lever, longen of botten. Dit heet uitzaaien. Uitzaaiingen in nabijgelegen lymfeklieren betekenen niet automatisch dat genezing onmogelijk is.

De vooruitzichten hangen sterk af van het stadium: hoe diep de tumor groeit en of er uitzaaiingen zijn. Ook je conditie en de reactie op behandeling spelen mee. Overlevingscijfers zijn gemiddelden van grote groepen en voorspellen niet precies wat er bij jou gebeurt. Je arts kan uitleggen welke cijfers voor jouw situatie relevant zijn.

Klachten: hoe herken je slokdarmkanker?

In het begin geeft slokdarmkanker vaak weinig of geen klachten. Als de tumor groeit, kan eten minder goed door de slokdarm zakken. Daardoor wordt de ziekte regelmatig pas ontdekt wanneer de tumor al verder is gegroeid.

Mogelijke klachten zijn:

  • Moeite met slikken of het gevoel dat eten blijft steken.
  • Pijn bij het slikken.
  • Eerst moeite met vast voedsel en later soms ook met drinken.
  • Onbedoeld afvallen doordat eten minder goed lukt.
  • Pijn of een drukkend gevoel achter het borstbeen.
  • Voedsel dat terugkomt, verslikken of hoesten tijdens het eten.
  • Vermoeidheid, soms door bloedarmoede bij bloedverlies.

Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Je kunt op basis van klachten alleen niet vaststellen of je slokdarmkanker hebt. Neem bij slikklachten of onverklaard gewichtsverlies contact op met je huisarts. Wacht niet tot eten bijna niet meer lukt.

Kun je geen vocht of speeksel meer doorslikken, neem dan direct contact op met je huisarts of huisartsenpost. Ook bloed braken of zwarte, teerachtige ontlasting vraagt om direct medisch overleg.

Diagnose: onderzoeken bij slokdarmkanker

Bij een vermoeden van slokdarmkanker verwijst de huisarts je meestal naar een maag-darm-leverarts. Het belangrijkste onderzoek is een gastroscopie: een kijkonderzoek met een dunne, buigzame slang via de mond. De arts bekijkt het slijmvlies en neemt zo nodig kleine stukjes weefsel weg, ook wel biopten genoemd.

Een patholoog onderzoekt dit weefsel op kankercellen. Als er kanker is gevonden, volgt vaak aanvullend onderzoek om de uitgebreidheid te bepalen:

  • CT-scan en eventueel PET-CT-scan: om uitbreiding en mogelijke uitzaaiingen te onderzoeken.
  • Endo-echografie: een echo vanuit de slokdarm om de groei in de wand en nabijgelegen lymfeklieren te beoordelen.
  • Punctie: het afnemen van cellen uit bijvoorbeeld een verdachte lymfeklier.
  • Aanvullend luchtwegonderzoek: soms nodig als de tumor dicht bij de luchtpijp ligt.

Niet iedereen krijgt alle onderzoeken. Het behandelteam kiest wat nodig is voor jouw diagnose en behandelplan.

Behandeling van slokdarmkanker

De behandeling hangt af van het soort slokdarmkanker, het stadium, je conditie en je wensen. Een team van specialisten bespreekt de mogelijkheden. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.

Mogelijke behandelingen zijn:

  • Endoscopische behandeling: bij sommige heel vroege tumoren kan de arts afwijkend weefsel tijdens een kijkonderzoek verwijderen.
  • Operatie: de chirurg verwijdert een deel van de slokdarm en omliggende lymfeklieren. Meestal wordt van de maag een buis gemaakt om de verbinding te herstellen.
  • Chemotherapie: medicijnen die kankercellen doden of hun groei remmen. Dit kan rond een operatie of bij uitgezaaide ziekte worden gegeven.
  • Chemoradiatie: een combinatie van chemotherapie en bestraling, bijvoorbeeld vóór een operatie of als behandeling zonder operatie.
  • Bestraling: kan ook worden gebruikt om klachten, zoals slikproblemen of pijn, te verminderen.
  • Immunotherapie of doelgerichte therapie: voor bepaalde situaties, afhankelijk van onder meer kenmerken van de tumor.
  • Een stent: een buisje dat de slokdarm openhoudt om slikklachten te verminderen wanneer dit passend is.

Als genezing niet mogelijk is, kan behandeling de ziekte soms afremmen en klachten verminderen. Dit heet palliatieve behandeling. Daarbij staan jouw doelen en kwaliteit van leven centraal.

Niet ieder ziekenhuis voert alle behandelingen uit. Vooral operaties vinden plaats in gespecialiseerde centra. Vraag waar jouw behandelteam mee samenwerkt en wie je vaste aanspreekpunt is.

Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Wat haalbaar is en welk effect dit heeft, verschilt per persoon. Ondersteunende zorg vervangt de kankerbehandeling niet.

Zelf doen: wat kun je zelf doen?

Je hoeft dit niet alleen aan te pakken. Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker benadrukt het belang van voeding, beweging en mentale ondersteuning naast de medische behandeling. Bespreek met je zorgteam wat bij jouw klachten en belastbaarheid past.

  • Vraag vroeg om voedingsadvies. Een oncologiediëtist kan helpen bij slikproblemen, gewichtsverlies en veranderde eetlust.
  • Pas maaltijden aan. Kleine, frequente maaltijden en zachte, smeuïge voeding kunnen helpen. Welke structuur veilig en prettig is, verschilt per persoon.
  • Blijf bewegen naar vermogen. Een korte wandeling of begeleide oefening kan passend zijn. Een oncologiefysiotherapeut kan adviseren.
  • Bespreek spanning en somberheid. Je huisarts, verpleegkundige of een psycholoog kan ondersteuning bieden.
  • Vraag hulp bij stoppen met roken. Bespreek ook alcoholgebruik met je behandelteam.
  • Overleg over supplementen. Sommige vitamines, kruiden en andere middelen kunnen behandelingen beïnvloeden.

Voldoende voeding binnenkrijgen kan tijdens de behandeling belangrijker zijn dan algemene adviezen over gezond eten. Begin daarom niet op eigen initiatief met vasten of een beperkend dieet.

Ondersteuning voor jou en je naasten

Slokdarmkanker kan gevolgen hebben voor je energie, gewicht, slaap en sociale leven. Na een operatie kunnen onder meer snel vol zitten, reflux en veranderingen in de spijsvertering optreden. Meld klachten: vaak is begeleiding of behandeling mogelijk.

Naast een diëtist of fysiotherapeut kun je hulp krijgen van een maatschappelijk werker, psycholoog of gespecialiseerd verpleegkundige. Ook naasten kunnen ondersteuning nodig hebben. Bespreek zorgen over werk, mantelzorg of financiën met je zorgteam.

Ervaringen van anderen

Verhalen van anderen kunnen herkenning geven en helpen om vragen voor je arts te formuleren. Tegelijk verloopt de ziekte bij iedereen anders. Een persoonlijke ervaring zegt daarom niet welke behandeling voor jou geschikt is.

Wil je ervaringen lezen of contact met lotgenoten? Kijk op kanker.nl of vraag je verpleegkundige naar mogelijkheden.

Praktisch: informatie en hulp

Schrijf vragen vóór een afspraak op en neem eventueel iemand mee. Vraag om uitleg als informatie niet duidelijk is. Deze tekst geeft algemene informatie; je behandelteam kan die vertalen naar jouw persoonlijke situatie.

Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.