Peniskanker

Een plekje op je penis dat niet verdwijnt kan ongerust maken. Op deze pagina vind je heldere, betrouwbare informatie over peniskanker, wat je kunt verwachten en waar je hulp kunt vinden. We erkennen dat dit onderwerp gevoelig is. Neem de tijd en bespreek vragen altijd met je arts.

Aandoening – Wat is peniskanker?

Peniskanker is een kwaadaardige tumor die in de penis ontstaat. Het medische woord is peniscarcinoom. De ziekte is zeldzaam en komt vooral voor bij mannen op latere leeftijd. De tumor zit meestal op de eikel (glans) of onder de voorhuid.

De meest voorkomende soort is het plaveiselcelcarcinoom. Soms is er eerst een voorstadium: PIN (ook wel PeIN genoemd). Dat is nog geen kanker, maar zonder behandeling kan het zich tot kanker ontwikkelen.

Peniskanker kan uitzaaien. Dit gebeurt meestal eerst naar lymfeklieren in de liezen en later eventueel naar lymfeklieren in het bekken. Vroege herkenning vergroot de kans op een behandeling die de penis zo veel mogelijk kan sparen.

Bekende risicofactoren zijn onder andere langdurige ontsteking door een strakke voorhuid (phimosis), een langdurige besmetting met het humaan papillomavirus (HPV), bepaalde huidaandoeningen zoals lichen sclerosus en roken. Niet iedereen met deze risicofactoren krijgt peniskanker.

Klachten – Hoe herken je het?

Peniskanker begint vaak als een plekje dat niet weggaat. Let op:

  • Een pukkeltje, wratje, korstje of zweertje op de eikel of onder de voorhuid.
  • Roodheid, schilfering, jeuk of branderigheid.
  • Afscheiding (soms met onaangename geur) of bloeden.
  • Verdikking, verharding of verkleuring van de huid.
  • Pijn of gevoeligheid van de penis.
  • Vergrote of pijnlijke lymfeklieren in de liezen.

Deze klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben, zoals een infectie of irritatie. Blijft een plekje langer dan een paar weken bestaan of kom je er niet uit met behandeling tegen bijvoorbeeld een ontsteking? Neem dan contact op met je huisarts.

Diagnose

De huisarts verwijst je bij verdenking door naar de uroloog. Die bekijkt de penis en de liezen en bespreekt je klachten. Om zekerheid te krijgen is een stukje weefsel nodig voor onderzoek (biopsie). De patholoog bepaalt het type en de agressiviteit (graad) van de tumor.

Afhankelijk van de eerste bevindingen kunnen aanvullende onderzoeken nodig zijn om het stadium te bepalen:

  • Echografie van de liezen om lymfeklieren te beoordelen (zo nodig met punctie).
  • MRI van de penis om te zien hoe diep de tumor is ingegroeid.
  • PET-CT of CT-scan bij een grotere tumor of als er uitzaaiingen worden vermoed.
  • Schildwachtklierprocedure (sentinel node) om vroege uitzaaiingen in de liesklieren op te sporen als ze nog niet vergroot zijn.

De uitkomst van al deze onderzoeken bepaalt het stadium en helpt bij het kiezen van de behandeling.

Behandeling

De behandeling hangt af van de plek en grootte van de tumor, eventuele uitzaaiingen en je algehele conditie. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.

  • Voorstadium (PIN/PeIN): vaak te behandelen met crèmes (zoals imiquimod of 5-FU), lasertherapie en/of een besnijdenis als de afwijking onder de voorhuid zit.
  • Kleine tumoren op de eikel of voorhuid: lokale chirurgische verwijdering, glansectomie (operatie aan de eikel) of laser. Soms is aanvullende bestraling nodig.
  • Grotere of dieper ingroeiende tumoren: gedeeltelijke of volledige verwijdering van de penis (penectomie). Een hersteloperatie kan later helpen bij plassen zittend en een cosmetisch/ functioneel resultaat. Bespreek reconstructiemogelijkheden met het team.
  • Behandeling van lymfeklieren: bij geen duidelijke vergroting kan een schildwachtklieronderzoek nodig zijn. Bij aangetaste klieren kan een liesklieroperatie volgen. Soms wordt chemotherapie vooraf gegeven als de klieren erg vergroot zijn.
  • Bestraling: uitwendige bestraling of brachytherapie (inwendige bestraling) kan een alternatief zijn voor een operatie bij geselecteerde, kleinere tumoren of als nabehandeling.
  • Chemotherapie: ingezet bij uitgebreide ziekte of als aanvullende behandeling bij aangetaste lymfeklieren. In een palliatieve situatie is het doel klachten te verminderen en de ziekte te remmen.
  • Nieuwe behandelopties: in studieverband kan soms immunotherapie of doelgerichte therapie worden aangeboden. Vraag naar lopende trials in expertcentra.

Behandeling van peniskanker is specialistisch. Het is verstandig te kiezen voor een ziekenhuis met veel ervaring en een multidisciplinair team (urologie, pathologie, radiologie, radiotherapie, medische oncologie, plastische chirurgie, verpleegkundig specialist, seksuologie).

Onze visie: Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Zelf doen – Wat kun je zelf doen

  • Beweeg dagelijks, afgestemd op je energie. Richtlijn: verspreid over de week minimaal 150 minuten matig intensief en 2 keer per week spierversterkend. Bouw rustig op en vraag zo nodig om oncologische fysiotherapie.
  • Eet volwaardig en eiwitrijk tijdens behandeling. Denk aan groente, fruit, volkorenproducten, peulvruchten, noten, voldoende vis en zuivel. Een oncologiediëtist kan helpen bij afvallen of ongewenst gewichtsverlies.
  • Stoppen met roken en matig met alcohol. Dit ondersteunt wondgenezing en kan de kans op complicaties verlagen. Vraag hulp; begeleiding vergroot de kans op succes.
  • Houd de huid rustig schoon en droog. Spoel de eikel en onder de voorhuid voorzichtig met lauw water; vermijd agressieve zeep. Overleg bij irritatie met je arts.
  • Zorg voor mentale steun. Korte ontspanningsoefeningen, wandelen in de natuur of gesprekken met een professional kunnen helpen tegen spanning en somberheid.
  • Slaap en herstel. Een regelmatig dag-nachtritme ondersteunt je energie. Bespreek aanhoudende vermoeidheid met je zorgteam.
  • Intimiteit en seksualiteit. Veranderingen zijn normaal. Een seksuoloog kan helpen met praktische en relationele vragen, ook na een operatie of bestraling.

Onze visie: Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Ondersteuning

Je staat er niet alleen voor. Vraag je huisarts of verpleegkundig specialist naar:

  • Oncologische fysiotherapie (conditie, lymfoedeem, littekenzorg).
  • Diëtetiek bij gebrek aan eetlust, smaakverandering of ondervoeding.
  • Seksuologische zorg voor praktische oplossingen en communicatie met je partner.
  • Psycho-oncologische begeleiding (individueel of voor naasten).
  • Maatschappelijk werk of bedrijfsarts voor werk, inkomen en re-integratie.

Twijfel je over een keuze? Een tweede mening in een ervaren centrum kan helpen. Wil je meer weten over leven met en na kanker? Zie de praktische links hieronder.

Ervaringen

Ervaringsverhalen helpen om herkenning en praktische tips te vinden. Lees hoe anderen omgingen met klachten, relaties, werk en keuzes in behandeling.

Praktisch

Let op: informatie op internet vervangt nooit het advies van je eigen arts. Neem bij vragen, nieuwe klachten of zorgen contact op met je huisarts of behandelend team.

Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.