Neuro-endocriene tumoren (NET)
Een neuro-endocriene tumor (NET) is zeldzaam. De impact van de diagnose is groot. Hieronder vind je heldere, betrouwbare informatie die je helpt om overzicht te houden en vragen aan je arts voor te bereiden.
Aandoening – Wat is een NET?
Een NET ontstaat uit neuro-endocriene cellen. Die cellen zitten op veel plaatsen in je lichaam en kunnen hormonen aanmaken als reactie op signalen. NET komen vooral voor in de darmen (vaak de dunne darm), de alvleesklier en de longen, maar ze kunnen ook op andere plekken ontstaan.
NET kunnen langzaam of sneller groeien. Artsen delen NET in naar graad (G1, G2, G3) op basis van hoe actief de tumorcellen zich delen. Dit wordt door de patholoog vastgesteld met onderzoek van een stukje tumor. Er zijn NET die hormonen afgeven (functionele NET) en NET die dat niet doen (niet-functioneel).
Een NET kan uitzaaien, bijvoorbeeld naar lymfeklieren, lever, botten of longen. Soms worden eerst uitzaaiingen gevonden en is de oorspronkelijke plek nog niet duidelijk. Daarnaast bestaat er een andere, agressievere groep: neuro-endocriene carcinomen (NEC). Dat is een ander ziektebeeld met een andere behandeling.
De precieze oorzaak van een NET is vaak onbekend. Heel soms is er sprake van erfelijke aanleg. Bespreek met je arts of erfelijkheidsonderzoek zinvol is in jouw situatie.
Klachten – Hoe herken je een NET?
Veel mensen hebben in het begin geen klachten. Klachten verschillen per plek in het lichaam en of de tumor hormonen maakt. Deze signalen kunnen ook andere oorzaken hebben, maar laat ze wel beoordelen door je (huis)arts.
- Algemene klachten: vage buikpijn, een vol gevoel, veranderde ontlasting, onbedoeld afvallen, vermoeidheid.
- Bij NET in de dunne darm: buikpijn na het eten, wisselende diarree, soms (gedeeltelijke) darmafsluiting.
- Bij NET in de alvleesklier: buik- of rugpijn, misselijkheid, soms klachten door hormonen (zie hieronder).
- Bij NET in de long: hoesten, benauwdheid, piepen, longontsteking die terugkeert.
- Hormoongerelateerde klachten (bij functionele NET):
- Flushing (plots rood en warm in het gezicht/boezem) en waterdunne diarree.
- Maagzuur/zuurbranden en maag- of darmzweren.
- Lage bloedsuiker: zweten, trillen, honger, hartkloppingen, verwardheid.
- Minder vaak: hartklachten door klepbeschadiging (kortademigheid, dikke enkels), huiduitslag.
Diagnose
De arts begint met een gesprek en lichamelijk onderzoek. Omdat NET zeldzaam zijn, worden vaak meerdere onderzoeken gecombineerd om zekerheid te krijgen en het beste behandelplan te maken.
- Bloed- en/of urineonderzoek: hormonen of merkers kunnen worden gemeten. Deze uitslagen zijn ondersteunend en niet altijd beslissend.
- Beeldvorming: CT- of MRI-scan om de tumor en eventuele uitzaaiingen in beeld te brengen.
- Somatostatine-receptorbeeldvorming: een speciale scan (bijvoorbeeld met een DOTATATE-PET/CT) toont of de tumor somatostatine-receptoren heeft. Dat is belangrijk voor de keuze van behandeling.
- Endoscopie: soms kijkonderzoek van maag-darmkanaal of een endo-echografie bij verdenking op een alvleesklier-NET.
- Biopt of operatie: een stukje weefsel wordt onderzocht door de patholoog om de diagnose NET te bevestigen en de graad te bepalen.
Niet elk ziekenhuis ziet vaak NET. Vraag zo nodig om beoordeling of medebehandeling door een expertisecentrum.
Behandeling
De behandeling is maatwerk en hangt af van de plek waar de tumor is ontstaan, de graad, de aanwezigheid van uitzaaiingen, of de tumor hormonen maakt en jouw algehele conditie. Het behandelteam bespreekt de opties met jou en stemt af op jouw wensen en doelen.
- Actieve follow-up (waakzaam wachten): bij kleine, weinig actieve NET kan gecontroleerd worden met scans en bloedonderzoek.
- Operatie: als het kan, is verwijderen van de tumor de voorkeursbehandeling. Soms worden ook uitzaaiingen in de lever gericht behandeld of verwijderd.
- Somatostatine-analogen: medicijnen die hormoonklachten verminderen en de groei kunnen remmen.
- Peptide Receptor Radionuclide Therapy (PRRT): doelgerichte inwendige bestraling voor NET met somatostatine-receptoren, vaak bij uitzaaiingen.
- Doelgerichte therapie: bij sommige NET, vooral van de alvleesklier, kan een gerichte remmer worden ingezet.
- Chemotherapie: met name bij sneller groeiende NET of als andere behandelingen onvoldoende werken.
- Leverterapieën: lokale behandelingen zoals (chemo)embolisatie bij uitzaaiingen in de lever.
- Bestraling en pijnbestrijding: bijvoorbeeld bij pijnlijke botuitzaaiingen of ter verlichting van klachten.
- Ondersteunende en palliatieve zorg: gericht op kwaliteit van leven, symptoombestrijding en begeleiding.
Belangrijk: Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.
Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.
Bespreek elke keuze met je arts. Vraag gerust naar het nut van een behandeling, mogelijke bijwerkingen en alternatieven. Een second opinion in een expertisecentrum kan helpen.
Zelf doen – Wat kun je zelf doen
Wat je zelf doet, kan klachten verlichten en je herstel ondersteunen. Overleg met je zorgteam vóórdat je grote veranderingen doorvoert.
- Voeding: eet regelmatig, kies voor voldoende eiwitten en vezels. Vraag om een doorverwijzing naar een oncologisch diëtist bij gewichtsverlies of diarree.
- Bewegen: dagelijks in beweging blijven helpt tegen vermoeidheid en behoud van spierkracht. Denk aan wandelen of fietsen, aangepast aan je energie.
- Ontspanning: plan rustmomenten, ademhalingsoefeningen of mindfulness kunnen stress verminderen.
- Slaap: houd een vast slaapritme en een rustige slaapkamer; bespreek aanhoudende slaapproblemen met je arts.
- Hydratatie: bij diarree extra drinken; let op zouten en suikers om uitdroging te voorkomen.
- Stoppen met roken en matig alcohol: dit ondersteunt je algehele gezondheid en herstel.
- Medicatie en dagboek: noteer klachten, ontlasting en eventuele flushing; dit helpt bij het afstemmen van je behandeling.
- Suppletie: gebruik geen hoge doseringen supplementen zonder overleg; sommige middelen kunnen de behandeling storen.
Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.
Ondersteuning
Hulp is er voor jou en je naasten. Vraag ernaar; je hoeft het niet alleen te doen.
- Psychosociale hulp: gesprek met een oncologieverpleegkundige, medisch maatschappelijk werker of psycholoog.
- Werk en financiën: advies over re-integratie en regelingen bij ziekteverzuim.
- Lotgenotencontact: herkenning en praktische tips van mensen die hetzelfde doormaken.
- Zorgcoördinatie: in complexe situaties kan het zinvol zijn dat een expertisecentrum meekijkt.
Ervaringen
Andermans ervaringen kunnen steun bieden en helpen bij het stellen van vragen aan je arts. Ieder traject is wel persoonlijk; wat past bij een ander, past niet altijd bij jou.
- Lees hier het verhaal van anderen op kanker.nl (blogs en groepen).
- Overweeg je eigen verhaal te delen wanneer je daar klaar voor bent. Het kan anderen helpen.
Praktisch
- Betrouwbare basisinformatie: Neuro-endocriene tumor (NET) – kanker.nl.
- Patiëntenorganisatie: Stichting NETNECkanker (informatie, lotgenoten, bijeenkomsten).
- Richtlijnen voor professionals: zoek “neuro-endocriene tumoren” op de Richtlijnendatabase.
- Hulp en informatie: de kanker.nl Infolijn.
- Zoek en vergelijk zorg: ZorgkaartNederland.
Tip: vraag je arts of jouw behandeling besproken is met een NET-expertisecentrum, of informeer zelf bij de patiëntenorganisatie naar centra met veel ervaring.
Deze pagina is opgesteld volgens de uitgangspunten van Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker: rustig, betrokken en betrouwbaar. Informatie is bedoeld als ondersteuning. Jouw arts blijft het eerste aanspreekpunt voor behandeling op maat.
Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.