Myelofibrose (MF)

Deze pagina geeft heldere, betrouwbare informatie over myelofibrose. Het doel is dat jij en je naasten beter begrijpen wat er speelt en welke keuzes er zijn. Deze informatie is aanvullend en vervangt geen gesprek met je arts.

Aandoening: Wat is myelofibrose?

Myelofibrose (MF) is een vorm van MPN: myeloproliferatieve neoplasmata. Dit zijn aandoeningen waarbij het beenmerg ontregeld is in het aanmaken van bloedcellen. Bij MF ontstaat littekenweefsel (fibrose) in het beenmerg. Daardoor werkt het beenmerg minder goed en kunnen bloedcellen te laag of juist te hoog zijn.

Er zijn twee vormen:

  • Primaire myelofibrose: MF ontstaat zonder voorafgaande MPN-diagnose.
  • Secundaire (post-ET of post-PV) myelofibrose: MF ontstaat na eerder bestaande essentiële trombocytemie (ET) of polycythemia vera (PV).

MF is zeldzaam. MPN’s als geheel worden in Nederland naar schatting bij ongeveer 1.000 mensen per jaar vastgesteld. MF vormt een kleiner deel daarvan. De ziekte verloopt chronisch en verschilt per persoon in tempo en klachten.

Bij veel mensen is er een verandering (mutatie) in het DNA van de bloedstamcellen, vaak in genen die het JAK-STAT-signaal regelen (bijvoorbeeld JAK2, CALR of MPL). Deze veranderingen ontstaan meestal spontaan en zijn niet erfelijk in de familie.

Klachten: Hoe herken je myelofibrose?

Klachten verschillen per persoon en kunnen langzaam ontstaan. Ook kunnen ze door iets anders veroorzaakt worden. Veelvoorkomende symptomen zijn:

  • Vermoeidheid en kortademigheid, vaak door bloedarmoede.
  • Vol gevoel linksboven in de buik, buikpijn of snel “vol” na kleine maaltijden (vergrote milt).
  • Nachtzweten, onverklaard gewichtsverlies, koorts of koude rillingen.
  • Bot- of gewrichtspijn, soms jeuk.
  • Bleekheid, duizeligheid, hoofdpijn of hartkloppingen (bij bloedarmoede of juist veel bloedcellen).
  • Blauwe plekken, bloedneuzen of tandvleesbloedingen (bij stollingsstoornissen of lage bloedplaatjes).
  • Trombose- of embolieklachten; het risico hierop kan bij MPN verhoogd zijn.

Niet iedereen heeft klachten. MF wordt soms toevallig ontdekt bij bloedonderzoek.

Diagnose

Als de arts aan MF denkt, volgen meestal deze onderzoeken:

  • Bloedonderzoek: tellen van rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes; soms worden specifieke celafwijkingen gezien in het bloeduitstrijkje.
  • Beenmergonderzoek (biopt en aspiratie): om littekenvorming (fibrose) en het beeld van het beenmerg te beoordelen.
  • DNA-onderzoek op mutaties zoals JAK2, CALR of MPL (ondersteunt de diagnose, niet altijd aanwezig).
  • Echografie of ander beeldvormend onderzoek van de buik om de miltgrootte te meten.

Artsen gebruiken risicoscores om het beloop in te schatten en de behandeling te kiezen. Bespreek met je hematoloog hoe dit voor jou wordt bepaald.

Behandeling

De behandeling hangt af van je klachten, jouw risicoprofiel, leeftijd en conditie. MF is een chronische ziekte. Genezing met medicijnen is op dit moment niet mogelijk; bij een deel van de mensen kan een allogene stamceltransplantatie (van een donor) een kans op genezing bieden, maar die behandeling is zwaar en niet voor iedereen geschikt. Het doel van behandeling zonder transplantatie is klachten verminderen, complicaties voorkomen en de kwaliteit van leven verbeteren. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.

  • Actief volgen (watchful waiting): bij weinig klachten en een laag risico kan de arts regelmatig controleren zonder direct te behandelen.
  • JAK-remmers: doelgerichte therapie die het overactieve JAK-STAT-signaal remt. Dit kan de milt verkleinen en klachten zoals nachtzweten en vermoeidheid verminderen. Een veelgebruikt middel is ruxolitinib. Keuze en dosering zijn persoonlijk en hangen onder meer af van je bloedwaarden.
  • Behandeling van bloedarmoede: bijvoorbeeld bloedtransfusies, ijzer niet starten zonder overleg, soms hormonen die de aanmaak van rode bloedcellen stimuleren of middelen zoals danazol. Keuze is afhankelijk van oorzaak en bloedwaarden.
  • Hydroxycarbamide (chemotherapie in tabletvorm): kan worden ingezet om hoge bloedwaarden of een zeer actieve ziekte te remmen.
  • Interferon: soms overwogen, vooral bij jongere mensen of bij overgang van ET/PV naar MF; inzet is maatwerk.
  • Bloedverdunners: om trombose te voorkomen of te behandelen, afhankelijk van jouw risico en voorgeschiedenis.
  • Behandeling van een vergrote milt: meestal met medicijnen; soms bestraling van de milt of, zelden, een operatie (splenectomie). Dit zijn maatwerkbeslissingen vanwege risico’s.
  • Allogene stamceltransplantatie: enige potentieel curatieve behandeling. Alleen bij geschikte kandidaten en in gespecialiseerde centra, na uitgebreide weging van risico’s en baten.

Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Vraag je arts naar de doelen van de behandeling, mogelijke bijwerkingen en wat dit betekent voor jouw dagelijks leven. Samen beslissen helpt om de behandeling te laten passen bij jouw wensen en situatie.

Wat kun je zelf doen: Zelf doen

  • Beweging: streef naar regelmatige, lichte tot matige inspanning (bijv. wandelen of fietsen). Bouw rustig op en overleg bij ernstige bloedarmoede of duizeligheid.
  • Voeding: eet voldoende eiwitten, vezels, groente en fruit. Neem geen ijzersupplementen zonder overleg met je arts of verpleegkundig specialist.
  • Energie verdelen: plan activiteiten op momenten dat je je fit voelt. Neem pauzes en wees mild voor jezelf.
  • Slaap: vaste bedtijden en een rustige slaapkamer helpen. Bespreek aanhoudende slaapproblemen met je arts.
  • Infectiepreventie: was handen regelmatig, laat wondjes goed verzorgen en overleg over vaccinaties die voor jou geschikt zijn.
  • Mentale steun: praat met naasten of een professional als zorgen blijven malen. Ontspanningstechnieken kunnen helpen.
  • Medicatiecheck: houd een actueel overzicht bij en bespreek vitamines, kruiden of supplementen altijd vooraf met je zorgteam.

Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Ondersteuning

Leven met MF kan impact hebben op werk, relaties en je energie. Ondersteuning kan helpen:

  • Medisch: een gespecialiseerd hematologieteam, verpleegkundig specialist en zo nodig een diëtist of fysiotherapeut.
  • Mentaal: psycholoog, maatschappelijk werk, lotgenotencontact via patiëntenorganisaties.
  • Praktisch en financieel: bedrijfsarts, maatschappelijk werk, of een patiëntenorganisatie voor informatie over werk en vergoedingen.
  • Voor naasten: ook zij kunnen begeleiding of een gesprek met een professional gebruiken.

Ervaringen

Ervaringen van anderen kunnen herkenning en praktische tips geven, maar elke situatie is uniek. Lees verhalen om je te oriënteren en bespreek keuzes altijd met je eigen arts.

Praktisch

  • Betrouwbare basisinformatie over MPN en MF:
  • Patiëntenorganisatie:
  • Voor professionals en verdieping:
  • Wil je meer weten over leven met en na kanker? Bekijk informatie en praktische tools via patiëntenorganisaties en betrouwbare kennisplatforms, of vraag je zorgteam om verwijzingen.

Vragen over je persoonlijke situatie? Neem contact op met je hematoloog of verpleegkundig specialist. Zij kennen jouw dossier en kunnen meedenken over passende keuzes.

Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.