Mesothelioom (asbestkanker)
Deze pagina biedt betrouwbare, begrijpelijke informatie over mesothelioom. We erkennen dat een (mogelijke) diagnose veel met je kan doen. Je vindt hieronder wat de aandoening is, welke klachten kunnen voorkomen, hoe de diagnose wordt gesteld, welke behandelingen er zijn en waar je hulp kunt vinden.
Aandoening – Wat is mesothelioom?
Mesothelioom is een zeldzame vorm van kanker die ontstaat in het mesotheel: een dun vlies dat organen bekleedt. Meestal gaat het om het longvlies (pleura). Minder vaak ontstaat het in het buikvlies (peritoneum).
De belangrijkste oorzaak is langdurige of herhaalde blootstelling aan asbest. Asbest werd vroeger veel gebruikt in de bouw en industrie. De tijd tussen blootstelling en ziekte kan tientallen jaren zijn (vaak 20–50 jaar).
In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 550 mensen te horen dat ze mesothelioom hebben. De aandoening komt vaker voor bij mensen die beroepsmatig met asbest hebben gewerkt, zoals in de scheepsbouw, isolatie en (oudere) bouw. Roken veroorzaakt geen mesothelioom, maar vergroot wél de kans op andere longaandoeningen.
De ziekte groeit vaak in de borstkas en kan zich daar plaatselijk uitbreiden. Uitzaaiingen naar andere organen komen voor, maar beïnvloeden de prognose meestal minder dan de lokale groei in de borstkas.
Klachten – Hoe herken je het?
In het begin zijn er vaak weinig of geen klachten. Signalen kunnen geleidelijk ontstaan en lijken soms op andere aandoeningen. Niet elke klacht betekent dat je mesothelioom hebt.
- Pijn of drukkend gevoel op de borst
- Kortademigheid of moeite met diep ademhalen (vaak door vocht rond de long: pleuravocht)
- Hardnekkige hoest, soms met vermoeidheid of onverklaard gewichtsverlies
- Bij mesothelioom in het buikvlies: een pijnlijke, opgezwollen buik, een vol gevoel, minder eetlust
- Algemene klachten zoals vermoeidheid en verlies van conditie
Herken je deze klachten en heb je in het verleden met asbest gewerkt of ermee kunnen meekomen (bijvoorbeeld via kleding)? Neem dan contact op met je huisarts.
Diagnose
Bij vermoeden op mesothelioom verwijst de huisarts je naar het ziekenhuis. De diagnose wordt stap voor stap gesteld.
- Beeldvorming: een röntgenfoto en meestal een CT-scan van de borstkas of buik. Soms volgt aanvullende beeldvorming.
- Vocht- of weefselonderzoek: bij pleuravocht kan de arts vocht afnemen (pleurapunctie). Voor definitieve diagnose is vaak een biopt nodig, bijvoorbeeld via een (video-)thoracoscopie of een naaldbiopt onder beeldgeleiding.
- Functie-onderzoek: longfunctie en bloedonderzoek kunnen de algehele conditie en belastbaarheid in kaart brengen.
Na bevestiging volgt een bespreking van het stadium en de uitgebreidheid. De artsen bekijken samen met jou welke behandeling past bij jouw situatie en wensen.
Behandeling
Behandeling is gericht op het remmen van de ziekte, het verlichten van klachten en het behouden van kwaliteit van leven. Genezing is over het algemeen niet mogelijk. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.
- Immunotherapie: bij sommige mensen wordt het afweersysteem geactiveerd om kankercellen aan te vallen. In Nederland wordt onder andere een combinatie van middelen ingezet bij niet-operabele vormen. De keuze hangt af van type, uitgebreidheid en algehele conditie.
- Chemotherapie: vaak met een combinatie van middelen (bijvoorbeeld pemetrexed met een platinumverbinding) om groei te remmen en klachten te verminderen.
- Bestraling (radiotherapie): meestal om pijn of lokale klachten te verlichten.
- Behandeling van pleuravocht: bijvoorbeeld een drain met talkpleurodese (het verkleven van het longvlies) of een blijvend pleurakatheter om benauwdheid te verminderen.
- Chirurgie: een grote operatie is in Nederland slechts in zeer geselecteerde situaties aan de orde. Het is geen standaardbehandeling en wordt alleen overwogen na beoordeling in een gespecialiseerd team.
- Ondersteunende zorg: pijnstilling, fysiotherapie, diëtetiek, psychosociale ondersteuning en revalidatie blijven belangrijk, ook naast medische behandeling.
- Klinische studies: meedoen aan onderzoek kan toegang geven tot nieuwe behandelingen. Vraag je arts naar mogelijkheden.
Behandeling van mesothelioom is complexe zorg. In Nederland zijn het Antoni van Leeuwenhoek (Amsterdam) en het Erasmus MC (Rotterdam) hierin gespecialiseerd. Een verwijzing of second opinion kan helpen bij het kiezen van het beste plan.
Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.
Zelf doen – Wat kun je zelf doen?
Kleine, haalbare stappen in het dagelijks leven kunnen veel betekenen. Stem af met je behandelteam wat past bij jouw situatie.
- Voeding: eet voldoende eiwitten (zoals zuivel, peulvruchten, eieren, vis of vlees) en energie als je afvalt. Verdeel maaltijden over de dag. Vraag een diëtist om persoonlijk advies.
- Beweging: dagelijks licht tot matig bewegen binnen je grenzen helpt tegen vermoeidheid en behoudt spierkracht. Denk aan wandelen, rustig fietsen of lichte oefeningen. Bouw langzaam op.
- Adem en ontspanning: ademhalings- en ontspanningsoefeningen kunnen kortademigheid en angst rondom benauwdheid verminderen. Een fysiotherapeut kan hierbij helpen.
- Rust en dagritme: plan activiteiten op de momenten dat je je beter voelt. Neem korte pauzes tussendoor.
- Stoppen met roken: roken veroorzaakt geen mesothelioom, maar stoppen verbetert wel je longfunctie en herstel. Vraag om stopondersteuning.
- In gesprek: bespreek klachten zoals pijn, benauwdheid, somberheid of angst. Er is vaak gerichte hulp mogelijk.
Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.
Ondersteuning
Ondersteuning gaat over meer dan alleen medische zorg. Denk aan hulp bij energie verdelen, praktische zaken, werk, financiën en het mentaal omgaan met onzekerheid.
- Palliatieve zorg: gericht op kwaliteit van leven, pijn- en symptoombestrijding en ondersteuning voor jou en je naasten. Dit kan tegelijk met andere behandelingen.
- Fysio- en ergotherapie: voor ademhalingsoefeningen, conditie en het aanpassen van dagelijkse activiteiten.
- Diëtetiek: voor maatwerk voedingsadvies bij afvallen of verminderde eetlust.
- Psychosociale hulp: via het ziekenhuis, huisartsenpraktijk of centra voor leven met en na kanker (IPSO-centra).
- Werk en inkomen: een bedrijfsarts, maatschappelijk werker of patiëntenorganisaties kunnen meedenken over regelingen en rechten.
Ervaringen
Ervaringen van anderen kunnen steun en herkenning bieden. Elk verhaal is persoonlijk; haal eruit wat bij jou past.
Wil je meer weten over leven met en na kanker? Kijk bij de links onder Praktisch of bespreek het met je zorgteam.
Praktisch
Hieronder staan betrouwbare bronnen met verdiepende informatie en ondersteuning. We verwijzen naar onafhankelijke, Nederlandse sites.
- Mesothelioom / asbestkanker – Kanker.nl (algemene informatie, onderzoeken, behandelingen en gevolgen)
- Medische richtlijn Maligne mesothelioom – Richtlijnendatabase (voor wie verdieping wil)
- Asbestslachtoffers Vereniging Nederland (AVN) (patiëntenorganisatie)
- Comité Asbestslachtoffers (CAS) (informatie en hulp aan asbestslachtoffers)
- Antoni van Leeuwenhoek (AVL) en Erasmus MC (gespecialiseerde centra)
Twijfel je waar je moet beginnen? Bespreek met je huisarts of specialist welke informatie en ondersteuning nu het meest helpend is.
Belangrijk om te weten: informatie op deze pagina is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen medisch advies. Bespreek altijd met je arts wat dit voor jou betekent. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.
Bronnen en redactionele basis: onder meer Kanker.nl (Mesothelioom / asbestkanker), de Nederlandse medische richtlijn Maligne mesothelioom en informatie van gespecialiseerde centra.
Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.