Leverkanker
Leverkanker is kanker die in de lever ontstaat. Meestal gaat het om een hepatocellulair carcinoom, afgekort HCC. Deze vorm ontstaat vaak in een lever die al beschadigd is door een chronische leverziekte. Op deze pagina lees je over HCC, de mogelijke behandelingen en ondersteuning bij het dagelijks leven. De diagnose leverkanker kan veel vragen oproepen, ook bij je naasten. Je behandelteam kan uitleggen wat de ziekte in jouw situatie betekent en welke zorg daarbij past.
Aandoening: wat is leverkanker?
Bij leverkanker ontstaat een kwaadaardige tumor in de lever. Soms zijn er meerdere tumoren. De lever ligt rechtsboven in de buik, onder de ribben en het middenrif.
De lever verwerkt en bewaart voedingsstoffen, maakt belangrijke eiwitten en helpt bij het afbreken van medicijnen en andere stoffen. Ook maakt de lever gal, die nodig is om vetten te verteren.
Primaire leverkanker en uitzaaiingen
HCC ontstaat uit levercellen en is de meest voorkomende vorm van primaire leverkanker. Primaire leverkanker komt in Nederland minder vaak voor dan uitzaaiingen van andere kankersoorten naar de lever.
Uitzaaiingen in de lever zijn niet hetzelfde als leverkanker. Als bijvoorbeeld darmkanker naar de lever uitzaait, blijft het darmkanker. De behandeling hangt dan af van die oorspronkelijke kankersoort en kan anders zijn dan bij HCC.
Oorzaken en risicofactoren
HCC ontstaat meestal in een beschadigde lever. Veel mensen met HCC hebben levercirrose: ernstige littekenvorming in de lever. Cirrose kan verschillende oorzaken hebben.
- Een langdurige infectie met hepatitis B of hepatitis C.
- Langdurig veel alcohol drinken.
- Leververvetting met ontsteking, bijvoorbeeld in samenhang met overgewicht en diabetes type 2.
- Bepaalde erfelijke aandoeningen, zoals hemochromatose, waarbij het lichaam te veel ijzer opslaat.
Leverkanker kan ook ontstaan zonder cirrose, bijvoorbeeld bij hepatitis B. Een risicofactor betekent niet dat je zeker kanker krijgt. Ook is niet altijd duidelijk waarom iemand leverkanker ontwikkelt.
Klachten: hoe herken je leverkanker?
Leverkanker geeft in het begin vaak geen duidelijke klachten. Daardoor wordt de ziekte soms pas ontdekt als de tumor groter is. Bij mensen die vanwege een leverziekte regelmatig worden gecontroleerd, kan een tumor eerder worden gevonden.
Mogelijke klachten zijn:
- Pijn of een drukkend gevoel rechtsboven in de buik.
- Minder eetlust of snel een vol gevoel hebben.
- Onbedoeld afvallen.
- Misselijkheid en vermoeidheid.
- Geelzucht: een gele huid en geel oogwit, soms met donkere urine en lichte ontlasting.
- Een dikkere buik door vochtophoping, ook wel ascites genoemd.
Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben, waaronder de onderliggende leverziekte. Je kunt aan klachten alleen niet zien of je leverkanker hebt. Maak een afspraak met je huisarts bij aanhoudende klachten of onbedoeld gewichtsverlies. Neem bij nieuwe geelzucht snel contact op.
Bloed braken, zwarte teerachtige ontlasting of plotselinge hevige buikpijn vraagt om directe medische beoordeling. Neem dan meteen contact op met de huisarts of huisartsenpost.
Diagnose: onderzoeken bij leverkanker
Bij een vermoeden van leverkanker verwijst de huisarts je meestal naar een maag-darm-leverarts, ook wel MDL-arts. De arts bespreekt je klachten, onderzoekt je en bekijkt of er al een leverziekte bekend is.
Mogelijke onderzoeken zijn:
- Bloedonderzoek: om onder meer de leverfunctie te beoordelen. Soms wordt ook AFP gemeten, een eiwit dat bij HCC verhoogd kan zijn. Deze waarde alleen kan kanker niet aantonen of uitsluiten.
- Echografie: om de lever en eventuele afwijkingen te bekijken.
- CT-scan of MRI-scan met contrastmiddel: om tumoren, bloedvaten en de uitbreiding van de ziekte te beoordelen.
- Een biopsie: onderzoek van een klein stukje weefsel, als de scans niet voldoende duidelijkheid geven.
Bij mensen met cirrose kan het kenmerkende beeld op een CT- of MRI-scan soms voldoende zijn om HCC vast te stellen. Een biopsie is dus niet altijd nodig. Aanvullend onderzoek kan nodig zijn om uitzaaiingen op te sporen, bijvoorbeeld in lymfeklieren, longen of botten.
Behandeling van leverkanker
Verschillende specialisten bespreken samen welke behandeling mogelijk is. Zij kijken naar het aantal tumoren, de grootte en plaats ervan, eventuele ingroei in bloedvaten en uitzaaiingen. Ook je leverfunctie, algemene conditie en persoonlijke wensen tellen mee.
Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.
Behandeling met als doel genezing
Bij een deel van de mensen is een behandeling met als doel genezing mogelijk:
- Leveroperatie: de chirurg verwijdert het deel van de lever met de tumor. Er moet voldoende goed werkende lever overblijven.
- Levertransplantatie: vervanging van de lever door een donorlever. Dit is alleen onder bepaalde voorwaarden mogelijk.
- Thermische ablatie: vernietiging van de tumor met hitte, bijvoorbeeld met radiofrequente ablatie of microgolfablatie. Dit kan bij bepaalde kleine tumoren.
Behandeling om de ziekte te remmen
Als genezing niet mogelijk is, kan behandeling de ziekte soms afremmen en klachten verminderen. Mogelijkheden zijn:
- TACE: plaatselijke toediening van chemotherapie via een leverslagader, gecombineerd met afsluiting van de bloedtoevoer naar de tumor.
- TARE: toediening van kleine radioactieve bolletjes via een leverslagader, die de tumor van binnenuit bestralen.
- Immunotherapie en doelgerichte medicijnen: behandelingen die via het bloed werken. Welke middelen geschikt zijn, hangt onder meer af van je leverfunctie en andere gezondheidsproblemen.
- Uitwendige bestraling: soms een mogelijkheid om een tumor of uitzaaiing plaatselijk te behandelen.
Bespreek het doel, de verwachte voordelen en mogelijke bijwerkingen met je arts. Ook afzien van een tumorgerichte behandeling is bespreekbaar. Zorg voor klachten en kwaliteit van leven blijft dan beschikbaar.
Vooruitzichten en aanvullende zorg
De vooruitzichten verschillen sterk per persoon. Algemene overlevingscijfers voorspellen niet precies wat jij kunt verwachten. Je arts kan uitleggen wat de onderzoeksuitslagen betekenen voor jouw situatie.
Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker vinden we goede voeding, passende beweging en mentale ondersteuning belangrijk naast de medische behandeling. Deze zorg kan helpen om je conditie en kwaliteit van leven te ondersteunen, maar vervangt de behandeling van kanker niet.
Zelf doen: wat kun je zelf doen?
Je hoeft niet alles zelf op te lossen. Vraag je behandelteam wat veilig en haalbaar is. Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker moedigen we aan om voeding, beweging en mentaal welzijn onderdeel te maken van je zorgplan.
- Bespreek gewichtsverlies vroeg. Een oncologiediëtist kan helpen bij weinig eetlust, spierverlies en ondervoeding. Begin niet zonder overleg aan een streng dieet.
- Beweeg naar vermogen. Korte wandelingen of lichte oefeningen kunnen helpen je conditie te behouden. Een oncologiefysiotherapeut kan je begeleiden.
- Vermijd alcohol. Alcohol kan de lever verder beschadigen. Vraag hulp als stoppen moeilijk is; bij afhankelijkheid kan medische begeleiding nodig zijn.
- Overleg over medicijnen en supplementen. Ook kruidenmiddelen en vrij verkrijgbare middelen kunnen schadelijk zijn voor de lever of de behandeling beïnvloeden.
- Vraag mentale ondersteuning. Bespreek zorgen, somberheid of slaapproblemen met je zorgverlener.
Ondersteuning voor jou en je naasten
Leverkanker kan gevolgen hebben voor je energie, voeding, werk en zelfstandigheid. Je verpleegkundige of huisarts kan helpen passende ondersteuning te vinden, zoals een diëtist, maatschappelijk werker, psycholoog of thuiszorg.
Palliatieve zorg richt zich op het verminderen van klachten en het ondersteunen van jou en je naasten. Deze zorg kan tegelijk met een behandeling tegen kanker worden gegeven en is niet alleen bedoeld voor de laatste levensfase.
Ervaringen van anderen
Contact met anderen kan herkenning en praktische informatie bieden. Via kanker.nl kun je ervaringen lezen en mogelijkheden voor lotgenotencontact vinden. De ziekte en behandeling verlopen bij iedereen anders; ervaringen van anderen voorspellen jouw verloop niet.
Praktisch: betrouwbare informatie en hulp
- Kanker.nl: informatie over leverkanker, behandelingen en leven met kanker.
- Verwijsgids Kanker: ondersteuning en gespecialiseerde zorg in jouw omgeving.
- Voeding en Kanker Info: betrouwbare antwoorden op vragen over voeding bij kanker.
- Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker: informatie over voeding, beweging en welzijn naast de medische behandeling.
Schrijf vragen voor je afspraak op en neem eventueel iemand mee. Vraag ook wie je kunt bellen bij nieuwe klachten en buiten kantooruren. Deze tekst geeft algemene informatie; je behandelteam kan die vertalen naar jouw situatie.
Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.