Kinderen en kanker

Een diagnose kanker bij een kind zet het leven van het hele gezin op zijn kop. Het is zeldzaam, maar het komt voor. Op deze pagina lees je wat kinderkanker is, welke klachten kunnen optreden, hoe de diagnose wordt gesteld en welke behandelingen mogelijk zijn. Ook vind je praktische tips en organisaties die kunnen helpen. Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies.

Aandoening – Wat is kinderkanker?

Kinderen en kanker is geen aparte ziekte, maar een verzamelnaam voor verschillende kankersoorten die op de kinderleeftijd ontstaan. De soorten verschillen van die bij volwassenen, en de behandeling is vaak anders. Elk jaar krijgen in Nederland ongeveer 600 kinderen een vorm van kanker. Vaak gaat het om leukemie. Andere soorten zijn bijvoorbeeld hersentumoren, lymfeklierkanker (lymfomen) en solide tumoren zoals neuroblastoom of een Wilmstumor.

Bij kinderen groeit en ontwikkelt het lichaam nog. Dat speelt een rol bij de manier waarop kanker ontstaat, hoe behandelingen worden gekozen en welke bijwerkingen kunnen optreden. De meeste kinderen genezen van kanker. Tegelijk overlijdt ongeveer een kwart aan de ziekte. Kinderen die genezen, kunnen nog lang of blijvend last houden van gevolgen van de behandeling, zoals vermoeidheid, leerproblemen of problemen met de groei. Vroege signalering en goede nazorg zijn daarom belangrijk.

Klachten – Hoe herken je het?

Klachten bij kinderkanker zijn vaak vaag en kunnen ook bij onschuldige kinderziekten passen. Blijf alert als klachten langer aanhouden of onverklaarbaar zijn. Mogelijke signalen zijn:

  • Onverklaarbare vermoeidheid, bleekheid of aanhoudende koorts.
  • Veel blauwe plekken of kleine puntbloedingen, bloedneuzen.
  • Bot- of gewrichtspijn, mank lopen zonder duidelijke oorzaak.
  • Hoofdpijn die toeneemt, soms met ochtendbraken of wazig zien.
  • Zwelling of bulten (bijvoorbeeld in de buik, hals of ergens in een ledemaat).
  • Onbedoeld gewichtsverlies, minder eetlust, nachtzweten.
  • Veranderingen in gedrag, concentratie of schoolprestaties.

Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Maak bij twijfel of ongerustheid een afspraak bij de huisarts. Bij acute klachten die snel verergeren, neem direct contact op met je arts of spoedzorg.

Diagnose

De diagnose begint meestal bij de huisarts en kinderarts. Afhankelijk van de klachten kan verwijzing volgen naar een gespecialiseerd team in de kinderoncologie. Onderzoeken die vaak plaatsvinden zijn:

  • Bloedonderzoek: om bloedcellen, ontstekingswaarden en orgaanfunctie te beoordelen.
  • Beeldvorming: echografie, röntgenfoto, MRI of CT om afwijkingen zichtbaar te maken.
  • Biopsie of beenmergonderzoek: een klein stukje weefsel of beenmerg wordt onder de microscoop onderzocht om de kankersoort vast te stellen.
  • Eventueel aanvullende tests: bijvoorbeeld een ruggenprik of erfelijkheids-/moleculair onderzoek om de tumor verder te typeren.

De uitslagen bepalen het type kanker en of en waar de ziekte zich heeft verspreid. Dat is nodig om een behandelplan op maat te maken. In Nederland is de zorg voor kinderkanker sterk gespecialiseerd en wordt diagnostiek en behandeling door ervaren teams gecoördineerd.

Behandeling

Welke behandeling nodig is, hangt af van het type kanker, de uitgebreidheid en de conditie van het kind. Het behandelteam bespreekt de opties en legt uit wat het doel is (genezing of ziektecontrole). Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.

  • Chemotherapie: medicijnen die kankercellen remmen of doden. Vaak gegeven in kuren, soms in combinatie met andere behandelingen.
  • Operatie: het weghalen van een tumor als dat veilig kan.
  • Bestraling (radiotherapie): gericht op het verkleinen of verwijderen van tumoren. Bij sommige tumoren kan protonentherapie een optie zijn vanwege het gerichte bestralingsveld.
  • Immunotherapie of doelgerichte therapie: behandelingen die het afweersysteem activeren of zich richten op specifieke kenmerken van kankercellen.
  • Stamceltransplantatie: soms nodig na intensieve chemotherapie, vooral bij bepaalde leukemieën en lymfomen.
  • Ondersteunende zorg: behandeling van klachten zoals pijn, infecties, misselijkheid en voedingsproblemen.
  • Meedoen aan onderzoek: soms is deelname aan een klinische studie mogelijk. Het team bespreekt de voor- en nadelen.

Behandelingen hebben korte- en langetermijnbijwerkingen. Denk aan vermoeidheid, misselijkheid, haaruitval, een lagere weerstand tegen infecties en op de lange termijn problemen met groei, hormonen, vruchtbaarheid of leerontwikkeling. Er is daarom ook aandacht voor late-effectenzorg en regelmatige controles na afronding van de behandeling.

Onze visie

Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Zelf doen – Wat kun je zelf doen?

Wat je zelf kunt doen verschilt per situatie. Overleg altijd met het behandelteam, zeker bij koorts, infectierisico of medicijngebruik.

  • Beweging: lichte, dagelijkse beweging binnen de mogelijkheden kan helpen tegen vermoeidheid en somberheid. Stem af met de fysiotherapeut of arts.
  • Voeding: kies voor volwaardige voeding met voldoende eiwitten, vezels en vocht. Bij slik- of misselijkheidsklachten kan een diëtist helpen. Gebruik geen supplementen zonder overleg met de arts.
  • Rust en slaap: zorg voor een regelmatig dag- en nachtritme met rustmomenten tussendoor.
  • Hygiëne: was regelmatig de handen, let op voedselhygiëne en vermijd contact met mensen die zichtbaar ziek zijn bij lage weerstand.
  • School en structuur: houd contact met school en kijk naar thuisonderwijs of een aangepast rooster. Structuur geeft houvast.
  • Praten en luisteren: geef ruimte aan gevoelens en vragen. Een (kinder)psycholoog of pedagogisch medewerker kan ondersteunen.
  • Regelzaken: noteer afspraken, medicijnen en bijwerkingen. Dit helpt in het contact met het behandelteam.

Onze visie

Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Ondersteuning

Je staat er niet alleen voor. Er is hulp voor kind, ouders en broers of zussen.

  • Psychosociale zorg: medische maatschappelijk werkers, psychologen, pedagogisch medewerkers en geestelijk verzorgers bieden begeleiding.
  • Onderwijs en ontwikkeling: afstemming met school of een onderwijsconsulent helpt om onderwijs te blijven volgen en leerproblemen te beperken.
  • Praktische en financiële steun: denk aan reiskosten, hulpmiddelen of aanpassingen thuis. Het sociaal team van de gemeente of maatschappelijk werk kan meedenken.
  • Lotgenotencontact: contact met andere gezinnen kan steun geven en praktische tips opleveren.

Ervaringen

Het kan helpen om ervaringen van anderen te lezen of je eigen verhaal te delen. Ieder gezin gaat hier anders mee om; kies wat bij jullie past.

  • Lees hier het verhaal van anderen via de organisaties onder ‘Praktisch’.
  • Wil je meer weten over leven met en na kanker? Bekijk de informatie en handreikingen in de links hieronder.

Praktisch

Betrouwbare informatie en hulpbronnen:

Heb je vragen over deze informatie of zoek je hulp bij praktische keuzes? Bespreek ze met het behandelteam of bel de infolijn van een van bovenstaande organisaties.

Over deze pagina

Deze pagina is opgesteld door Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker. We streven naar heldere, betrouwbare informatie. Er worden geen garanties gegeven; keuzes worden altijd gemaakt in overleg met het behandelteam.

Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.