Keelkanker (farynxcarcinoom)

Een diagnose keelkanker kan veel vragen oproepen. Op deze pagina vind je rustige, betrouwbare informatie over wat keelkanker is, welke klachten kunnen voorkomen, hoe de diagnose wordt gesteld en welke behandelingen er zijn. Je leest ook wat jij zelf kunt doen en waar je steun kunt vinden.

Aandoening – Wat is keelkanker?

Keelkanker is kanker die ontstaat in de keel (de medische term is farynxcarcinoom; farynx betekent keel). De keel bestaat uit drie delen: het bovenste deel (neus-keelholte of nasofarynx), het middelste deel (mond-keelholte of orofarynx) en het onderste deel (hypofarynx). Keelkanker kan in elk van deze delen starten.

In Nederland krijgen naar schatting ongeveer 1.000 mensen per jaar deze diagnose. Het komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. De plaats waar de tumor zit, is belangrijk voor de keuze van de behandeling en voor de vooruitzichten.

Belangrijke oorzaken en risicofactoren zijn roken, veel en langdurig alcoholgebruik en een besmetting met het humaan papillomavirus (HPV), vooral bij tumoren in de mond-keelholte. Soms spelen meerdere factoren tegelijk een rol.

Klachten – Hoe herken je keelkanker?

Keelkanker geeft in het begin vaak weinig of vage klachten. Mogelijke klachten zijn onder meer:

  • Keelpijn die niet overgaat of erger wordt
  • Moeite met slikken, slikpijn of het gevoel dat er iets in de keel blijft steken
  • Pijn die uitstraalt naar één oor (zonder duidelijke oorontsteking)
  • Een zwelling of knobbel in de hals (vergrote lymfeklier)
  • Veranderingen in spraak of slikken, krakerig gevoel bij slikken
  • Neusverstopping of bloed uit de neus (vooral bij tumoren in de neus-keelholte)
  • Bloed in speeksel of slijm, onverklaard gewichtsverlies, aanhoudende vermoeidheid

Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben. Houden ze langer dan drie weken aan of maak je je zorgen? Neem dan contact op met je huisarts.

Diagnose

Bij een verdenking op keelkanker verwijst de huisarts je naar een KNO-arts. Deze onderzoekt neus, mond, keel en hals en doet vaak een kijkonderzoek met een dun, flexibel slangetje met camera (laryngoscopie of nasendoscopie). Meestal volgt een biopsie: er wordt een klein stukje weefsel weggenomen om onder de microscoop te onderzoeken.

Om de uitgebreidheid in kaart te brengen, zijn aanvullende onderzoeken gebruikelijk, zoals:

  • Beeldvorming: CT-scan en/of MRI-scan van keel en hals
  • PET-CT-scan om eventuele uitzaaiingen op te sporen
  • Echo van de hals met punctie van verdachte lymfeklieren
  • Gebits- en kaakonderzoek (bijvoorbeeld een röntgenfoto) ter voorbereiding op bestraling

De uitslagen bepalen het stadium van de ziekte (TNM-stadiëring) en helpen je behandelteam bij het opstellen van een behandelplan.

Behandeling

De behandeling hangt af van de plaats van de tumor, het stadium, je algehele conditie en je persoonlijke voorkeuren. Vaak wordt de behandeling besproken in een gespecialiseerd hoofd-halsoncologisch team. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.

  • Bestraling (radiotherapie): vaak de eerste keus bij veel vormen van keelkanker, zeker in een vroeg stadium. Kan ook worden gegeven na een operatie.
  • Chemoradiatie: bestraling gecombineerd met chemotherapie. Dit kan de werking van de bestraling versterken bij uitgebreidere tumoren.
  • Operatie: soms kan de tumor via de mond worden verwijderd (bijvoorbeeld transorale chirurgie). In andere situaties is een grotere operatie nodig. Regelmatig worden ook lymfeklieren in de hals verwijderd (halsklierdissectie).
  • Systemische therapie: bij sommige situaties worden chemotherapie, immunotherapie of doelgerichte therapie ingezet, vaak bij uitzaaiingen of als de ziekte is teruggekeerd.
  • Revalidatie en nazorg: logopedie, diëtetiek, fysiotherapie en mondzorg zijn belangrijk om slikken, spreken, conditie en gebit/mondgezondheid te ondersteunen.

Bijwerkingen verschillen per behandeling en persoon. Veelvoorkomende klachten zijn slikproblemen, pijn, veranderingen in smaak en reuk, droge mond, gewichtsverlies, stijfheid in de kaak (trismus), lymfoedeem in hals/keel en vermoeidheid. Vraag je team wat je kunt verwachten en welke ondersteuning er is.

Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Het is belangrijk dat je behandeling plaatsvindt in een ziekenhuis met ervaring met keelkanker. Bespreek met je arts de opties, inclusief eventuele deelname aan klinische studies. Neem de tijd om vragen te stellen en, als je wilt, iemand mee te nemen naar het gesprek.

Zelf doen – Wat kun je zelf doen

Wat je zelf doet, kan je herstel ondersteunen en bijwerkingen verminderen. Stem dit altijd af met je behandelend team.

  • Stoppen met roken en alcohol beperken: verkleint de kans op complicaties en helpt het herstel.
  • Eiwit- en energierijke voeding: werk met een diëtist aan voldoende eiwitten, calorieën en vocht; gebruik zo nodig drinkvoeding.
  • Regelmatig bewegen: dagelijks licht tot matig intensief bewegen helpt tegen vermoeidheid en behoud van spiermassa.
  • Goede mondzorg: poets en spoel volgens advies; ga naar een tandarts/mondhygiënist met ervaring in hoofd-halsoncologie.
  • Oefenen met slikken en spreken: volg instructies van de logopedist; begin bij voorkeur al vóór de behandeling.
  • Rust en dagritme: bouw regelmaat in en plan rustmomenten.
  • Praat erover: psycholoog, maatschappelijk werker of lotgenoten kunnen helpen bij angst, somberheid of praktische zorgen.

Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Ondersteuning

Je staat er niet alleen voor. Dit zijn vormen van ondersteuning die vaak helpend zijn:

  • Medisch team: KNO-arts, radiotherapeut, medisch oncoloog, verpleegkundig specialist, diëtist, logopedist, fysiotherapeut, mondhygiënist, psycholoog en maatschappelijk werker.
  • Werk en financiën: bedrijfsarts, re-integratiecoach en patiëntenorganisaties kunnen meedenken over werkhervatting en regelingen.
  • Praktische hulp: vervoer naar het ziekenhuis, huishoudelijke ondersteuning en hulpmiddelen via gemeente of zorgverzekeraar.
  • Voor naasten: ook zij kunnen begeleiding krijgen bij belasting, zorgen en rouw.

Bespreek met je zorgteam welke ondersteuning past bij jouw situatie, tijdens én na de behandeling.

Ervaringen

Ervaringen van anderen kunnen herkenning en praktische tips geven. Ieders pad is anders, maar het kan helpen te lezen hoe anderen keuzes maakten over behandeling, bijwerkingen en werk.

Praktisch

Meer betrouwbare informatie en hulpbronnen:

Heb je specifieke vragen over jouw situatie? Bespreek ze met je arts of verpleegkundig specialist. Wil je meer weten over leven met en na kanker? Kijk rond in het overzicht op Kanker.nl of neem contact op met een patiëntenorganisatie.

Deze informatie is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen gesprek met je arts. De keuze voor een behandeling is persoonlijk en hangt af van jouw situatie en voorkeuren.

Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.