Hoofd-halskanker
Informatie gecontroleerd door deskundigen. Deze tekst is bedoeld om te informeren, niet om medisch advies te vervangen.
Wat is hoofd-halskanker?
Hoofd-halskanker is een verzamelnaam voor kwaadaardige tumoren die ontstaan in de mond, keel, neus, oren, speekselklieren of het strottenhoofd. Deze gebieden zijn bekleed met slijmvliescellen. Als deze cellen ongecontroleerd gaan groeien, kan een tumor ontstaan.
In Nederland worden elk jaar ongeveer 3.000 mensen met hoofd-halskanker gediagnosticeerd. De ziekte komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen, meestal boven de 50 jaar. De meest voorkomende vormen zijn keel- en mondholtekanker.
Röken, overmatig alcoholgebruik, slechte mondhygiëne en een infectie met het HPV-virus verhogen het risico. Vroege herkenning is belangrijk, omdat de kans op genezing groter is als een tumor in een vroeg stadium wordt ontdekt.
Hoe herken je hoofd-halskanker?
De klachten kunnen verschillen per plaats van de tumor, maar enkele signalen komen vaker voor:
- Heesheid of een veranderde stem die langer dan drie weken aanhoudt
- Pijn of moeite met slikken
- Zweer of knobbeltje in mond of keel dat niet geneest
- Zwelling in de hals of onderkaak
- Oorpijn zonder duidelijke oorzaak
- Bloed in het speeksel of een bloederig wondje
- Onverklaarbaar gewichtsverlies of vermoeidheid
Deze klachten kunnen ook door andere aandoeningen komen, maar als ze langer dan drie weken aanhouden, is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Die kan onderzoeken of verder onderzoek nodig is.
Diagnose
De huisarts verwijst meestal door naar een KNO-arts of een specialist in een hoofd-halscentrum. Daar vindt verder onderzoek plaats:
- Kijkonderzoek (endoscopie): de arts bekijkt mond, keel en strottenhoofd met een kleine camera.
- Beeldvorming: met een CT-, MRI- of PET-scan wordt gekeken naar de grootte van de tumor en eventuele uitzaaiingen.
- Biopt: een klein stukje weefsel wordt onderzocht om te bevestigen of het om kanker gaat.
Het behandelteam – vaak bestaande uit artsen, verpleegkundigen, diëtisten en andere specialisten – bespreekt daarna samen het best passende behandelplan.
Behandeling
De behandeling van hoofd-halskanker hangt af van de plaats van de tumor, het stadium van de ziekte en de algemene gezondheid. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.
Mogelijke behandelingen
- Operatie: als het mogelijk is, wordt de tumor verwijderd. Soms ook de lymfeklieren in de hals om uitzaaiingen te voorkomen (halsklierdissectie).
- Bestraling (radiotherapie): kan alleen of samen met chemotherapie toegepast worden om kankercellen te vernietigen.
- Medicatie: chemotherapie of immunotherapie wordt ingezet wanneer operatie of bestraling niet voldoende is, of bij uitgezaaide ziekte.
Na de behandeling volgt vaak nazorg, bijvoorbeeld logopedie om stem en slikfunctie te verbeteren, of begeleiding bij herstel van smaak en eetpatroon.
Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat medische behandeling en aandacht voor leefstijl hand in hand gaan. Goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning helpen je lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren je levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.
Wat kun je zelf doen
Je hebt zelf invloed op hoe je lichaam herstelt en omgaat met de behandeling. Enkele praktische adviezen:
- Stop met roken; dit verbetert de wondgenezing en vermindert de kans op terugkeer van kanker.
- Eet gevarieerd, met voldoende eiwitten en groenten. Een diëtist kan je helpen bij slik- of smaakproblemen.
- Beweeg regelmatig binnen je mogelijkheden; korte wandelingen helpen om spierkracht en energie te behouden.
- Gun jezelf rust en herstelmomenten.
- Praat over zorgen of gevoelens, bijvoorbeeld met een psycholoog of een inloophuis voor mensen met kanker.
Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker werken we met programma’s als Fit4Life, die helpen om je conditie te verbeteren vóór en tijdens de behandeling. Zo vergroot je de kans op een goed herstel en behoud van kwaliteit van leven.
Ondersteuning
Omgaan met hoofd-halskanker vraagt fysieke én mentale veerkracht. Je kunt steun vinden bij verschillende instanties:
- Patiëntenvereniging Hoofd-Hals (PVHH): landelijke organisatie voor informatie, lotgenotencontact en belangenbehartiging.
- IPSO Inloophuizen: centra waar je vrijblijvend terechtkunt voor een luisterend oor of ontspanningsactiviteiten.
- Kanker.nl: biedt betrouwbare informatie en ervaringsverhalen van andere patiënten.
Ook voor naasten zijn er ondersteuningsmogelijkheden, bijvoorbeeld gesprekken met maatschappelijk werk of psychologische begeleiding.
Ervaringen van anderen
Ervaringen van mensen met hoofd-halskanker kunnen helpen om herkenning te vinden en praktische tips te krijgen over herstel. Lees verhalen van anderen op de websites van Kanker.nl of de Patiëntenvereniging Hoofd-Hals.
Lees hier het verhaal van anderen of deel jouw ervaring om anderen te helpen die net hun diagnose hebben gekregen.
Praktische informatie
- Gespecialiseerde ziekenhuizen: Amsterdam UMC (locatie VUmc), Erasmus MC, Antoni van Leeuwenhoek, Radboudumc, UMC Utrecht en andere hoofd-halscentra in Nederland.
- Betrouwbare bronnen: Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties (NFK), Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker, Kanker.nl.
- Vragen of zorgen: Neem contact op met je behandelend arts of verpleegkundige als je twijfels of klachten hebt na behandeling.
Wil je meer weten over leven met en na kanker? Bezoek de website van Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker voor informatie over voeding, bewegen en mentale ondersteuning.
Laatste update: 2024
Bronnen: Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker, Kanker.nl, Nederlandse Werkgroep Hoofd-Hals Tumoren
Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.