Dikkedarmkanker
Dikkedarmkanker is kanker die ontstaat in de dikke darm. De diagnose kan veel vragen oproepen. Welke onderzoeken krijg je? Wat zijn de behandelmogelijkheden? En wat kun je zelf doen? Hier lees je meer over de ziekte, de behandeling en ondersteuning voor jou en je naasten.
Aandoening: wat is dikkedarmkanker?
Darmkanker is kanker die in de darmen ontstaat. Meestal zit deze in de dikke darm. Artsen noemen dit dikkedarmkanker of coloncarcinoom. Het is een van de meest voorkomende vormen van kanker in Nederland. De ziekte komt vooral voor bij oudere mensen, maar kan ook op jongere leeftijd ontstaan.
De dikke darm is ongeveer 1,5 meter lang en vormt het laatste deel van het spijsverteringskanaal. Hier neemt het lichaam onder andere water en zouten uit de darminhoud op. Wat overblijft, verlaat het lichaam als ontlasting.
Bij dikkedarmkanker delen cellen in de darmwand zich ongeremd. Hierdoor ontstaat een kwaadaardige tumor. Veel van deze tumoren ontstaan uit een poliep: een uitstulping van het darmslijmvlies. Niet elke poliep wordt kanker.
Andere vormen van darmkanker
Ontstaat kanker in de endeldarm, het laatste deel van de dikke darm? Dan heet dit endeldarmkanker. Kanker in de dunne darm heet dunnedarmkanker. De onderzoeken en behandeling kunnen per vorm verschillen.
Oorzaken en risicofactoren
Er is meestal niet één duidelijke oorzaak. De kans op dikkedarmkanker neemt toe met de leeftijd. Ook erfelijke aanleg, bepaalde chronische darmontstekingen en sommige soorten darmpoliepen verhogen het risico.
Daarnaast spelen leefstijlfactoren een rol, zoals roken, alcoholgebruik, overgewicht, weinig bewegen en veel bewerkt vlees eten. Een gezonde leefstijl kan het risico verkleinen, maar voorkomt darmkanker niet altijd. Kanker krijgen is niet je eigen schuld.
Klachten: hoe herken je dikkedarmkanker?
Dikkedarmkanker geeft in het begin niet altijd klachten. Welke klachten ontstaan, hangt onder andere af van de plaats en grootte van de tumor. Mogelijke symptomen zijn:
- Bloed of slijm bij de ontlasting.
- Een blijvende verandering in je ontlasting, zoals diarree, verstopping of een afwisseling daarvan.
- Het gevoel dat je moet poepen terwijl er niets komt.
- Het gevoel dat je darm na het poepen niet leeg is.
- Buikpijn of buikkrampen.
- Afvallen zonder duidelijke reden of minder eetlust.
- Aanhoudende vermoeidheid of duizeligheid, bijvoorbeeld door bloedarmoede.
Deze klachten betekenen niet automatisch dat je kanker hebt. Aambeien, een ontsteking of andere darmproblemen kunnen vergelijkbare klachten geven. Laat aanhoudende of terugkerende klachten wel beoordelen door je huisarts.
Maak bij bloed in je ontlasting een afspraak met je huisarts. Wacht bij klachten niet op een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek. Neem bij hevige buikpijn, een opgezette buik, herhaaldelijk braken en niet meer kunnen poepen of winden laten direct contact op met de huisarts of huisartsenpost.
Diagnose: onderzoeken bij dikkedarmkanker
De huisarts vraagt naar je klachten, je gezondheid en darmkanker in je familie. Daarna kan lichamelijk onderzoek volgen. Soms onderzoekt de huisarts met een vinger via de anus de binnenkant van de endeldarm. Dit heet een rectaal toucher.
Bij een vermoeden van darmkanker krijg je meestal een verwijzing voor een coloscopie. Hierbij bekijkt een arts de binnenkant van de dikke darm met een buigzame slang met een camera. De arts kan poliepen verwijderen en kleine stukjes weefsel afnemen. Onderzoek van dit weefsel laat zien of er kanker aanwezig is.
Als dikkedarmkanker is vastgesteld, volgt vaak aanvullend onderzoek, zoals een CT-scan. Daarmee onderzoekt het behandelteam hoe ver de ziekte zich heeft uitgebreid en of er uitzaaiingen zijn.
Bevolkingsonderzoek darmkanker
In Nederland krijgen mensen van 55 tot en met 75 jaar in principe iedere twee jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Met een thuistest wordt ontlasting onderzocht op kleine hoeveelheden bloed. Bij een afwijkende uitslag volgt een uitnodiging voor een gesprek over een kijkonderzoek.
Bloed in de ontlasting betekent niet altijd kanker. Het onderzoek kan ook poliepen opsporen. Een gunstige uitslag sluit darmkanker niet volledig uit: bespreek klachten daarom altijd met je huisarts.
Behandeling van dikkedarmkanker
Je behandelteam bespreekt welke behandeling bij jouw situatie past. Daarbij tellen onder andere de plaats van de tumor, het stadium van de ziekte, eventuele uitzaaiingen en jouw wensen mee. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.
Mogelijke behandelingen zijn:
- Verwijdering tijdens een coloscopie. Bij een zeer vroege tumor kan verwijdering via een kijkonderzoek soms voldoende zijn.
- Een operatie. De chirurg verwijdert het deel van de darm met de tumor en de bijbehorende lymfeklieren. Soms is een tijdelijk of blijvend stoma nodig: een opening in de buik waardoor ontlasting in een opvangzakje komt.
- Chemotherapie. Deze medicijnen remmen of doden kankercellen. Chemotherapie kan na een operatie worden gegeven om de kans op terugkeer te verkleinen, of bij uitgezaaide ziekte.
- Doelgerichte therapie of immunotherapie. Deze behandelingen zijn bij sommige mensen mogelijk, afhankelijk van de kenmerken van de tumor.
- Bestraling. Dit is bij dikkedarmkanker geen standaardbehandeling, maar kan in specifieke situaties helpen. Bij endeldarmkanker wordt bestraling vaker gebruikt.
Uitzaaiingen en vooruitzichten
Dikkedarmkanker kan zich verspreiden naar lymfeklieren en organen, zoals de lever, longen of het buikvlies. Soms kunnen uitzaaiingen plaatselijk worden behandeld, bijvoorbeeld met een operatie. Als genezing niet mogelijk is, kan behandeling gericht zijn op het remmen van de ziekte en het verminderen van klachten.
De vooruitzichten verschillen sterk per persoon. Overlevingscijfers beschrijven groepen en voorspellen niet precies wat er bij jou gebeurt. Vraag je arts wat het stadium van de ziekte en de behandelmogelijkheden voor jouw situatie betekenen.
Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.
Wat haalbaar is en hoeveel je eraan hebt, verschilt per persoon. Deze ondersteuning vervangt de medische behandeling niet.
Zelf doen: wat kun je zelf doen?
Je hoeft niet alles tegelijk te veranderen. Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker benadrukt het belang van voeding, beweging en mentale ondersteuning naast de medische behandeling. Bespreek met je zorgteam wat op dit moment passend en veilig is.
- Blijf bewegen binnen je mogelijkheden. Korte wandelingen of aangepaste oefeningen kunnen helpen je conditie te onderhouden. Een oncologiefysiotherapeut kan je begeleiden.
- Vraag voedingsadvies bij klachten. Bij gewichtsverlies, diarree, verstopping of een stoma kan een diëtist met ervaring in kanker meedenken. Tijdens behandeling kan voldoende energie en eiwit belangrijker zijn dan algemene preventieadviezen.
- Bespreek supplementen en diëten. Sommige middelen beïnvloeden medicijnen. Begin niet zonder overleg aan hoge doseringen vitamines of een streng dieet.
- Vraag naar voorbereiding op een operatie. Sommige ziekenhuizen bieden prehabilitatie aan: begeleiding bij conditie, voeding en mentale voorbereiding. Dit kan bijdragen aan herstel en het risico op complicaties verkleinen.
- Vraag hulp bij stoppen met roken. Bespreek ook alcoholgebruik met je behandelteam.
Ondersteuning voor jou en je naasten
Dikkedarmkanker kan invloed hebben op je energie, stemming, seksualiteit en dagelijks leven. Ook veranderingen in de ontlasting of leven met een stoma kunnen aandacht vragen. Je kunt hiervoor terecht bij je verpleegkundig specialist, stomaverpleegkundige of huisarts.
Een psycholoog, maatschappelijk werker of centrum voor leven met en na kanker kan ondersteuning bieden. Ook je naasten kunnen daar terecht. Bespreek daarnaast zorgen over werk, vervoer, huishoudelijke hulp of geld: het ziekenhuis kan je helpen passende ondersteuning te vinden.
Ervaringen van anderen
Ervaringen van anderen kunnen herkenning en praktische inzichten bieden. Tegelijk verloopt de ziekte bij iedereen anders. Gebruik een persoonlijk verhaal daarom niet als voorspelling van jouw behandeling of herstel.
Wil je ervaringen lezen of contact met lotgenoten? Bekijk de mogelijkheden bij Kanker.nl of Stichting Darmkanker. Delen mag, maar hoeft niet.
Praktisch: betrouwbare informatie en hulp
- Kanker.nl: informatie over onderzoeken, behandelingen en leven met kanker.
- RIVM: informatie over het bevolkingsonderzoek darmkanker.
- Stomavereniging: informatie en ondersteuning bij een stoma.
- Verwijsgids Kanker: aanvullende zorg en begeleiding in jouw omgeving.
- Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker: informatie over voeding, beweging en welzijn bij kanker.
Schrijf je vragen vóór een afspraak op en neem eventueel iemand mee. Vraag wie je vaste aanspreekpunt is en bij welke klachten je moet bellen. Deze informatie is algemeen; je behandelteam kan uitleggen wat voor jou van toepassing is.
Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.