Baarmoedersarcoom

Een baarmoedersarcoom is zeldzaam en kan veel vragen oproepen. Op deze pagina vind je heldere, betrouwbare informatie die je helpt om overzicht te houden en gesprekken met je arts voor te bereiden.

Aandoening – Wat is baarmoedersarcoom?

Een baarmoedersarcoom (uterussarcoom) is een kwaadaardige tumor die ontstaat in het spierweefsel of bindweefsel van de baarmoeder. Dit zijn de zogenoemde “weke delen”. Het is een type wekedelensarcoom dat in de baarmoeder ontstaat.

Belangrijk om te weten: een baarmoedersarcoom is iets anders dan “gewone” baarmoederkanker (endometriumcarcinoom). Bij endometriumcarcinoom begint de kanker in het baarmoederslijmvlies. Bij een baarmoedersarcoom ontstaat de tumor juist in de spierwand (myometrium) of het steunweefsel van de baarmoeder. De behandeling en vooruitzichten verschillen daardoor.

Baarmoedersarcomen komen weinig voor. De bekendste typen zijn:

  • Leiomyosarcoom: ontstaat uit het gladde spierweefsel van de baarmoeder en is de meest voorkomende vorm.
  • Endometrium-stromasacroom: ontstaat uit het steunweefsel van het baarmoederslijmvlies; kan laaggradig (langzamer groeiend) of hooggradig zijn.
  • Adenosarcoom: een zeldzame variant met zowel klier- als sarcoomkenmerken.

Een baarmoedersarcoom kan uitzaaien. Als dit gebeurt, is dat vaak naar lymfeklieren in het bekken of naar de longen. Over de exacte vooruitzichten kan je arts het beste iets zeggen, omdat die afhangen van het soort sarcoom, de grootte van de tumor en of er uitzaaiingen zijn.

Klachten – Hoe herken je het?

Klachten verschillen per persoon en per type sarcoom. Veelvoorkomende signalen zijn:

  • Onverwacht vaginaal bloedverlies, bijvoorbeeld tussen menstruaties door of na de overgang.
  • Waterige of bloederige vaginale afscheiding.
  • Pijn of een drukkend gevoel laag in de buik of bekken.
  • Een snel groeiende of vergrote baarmoeder, soms eerder als een “vleesboom” (myoom) gedacht.
  • Drukklachten op blaas of darmen, zoals vaker plassen of obstipatie.
  • Vermoeidheid, onbedoeld afvallen of een algemeen ziek gevoel bij meer gevorderde ziekte.

Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben, zoals goedaardige myomen of hormonale veranderingen. Neem bij aanhoudende of onverwachte klachten contact op met je huisarts.

Diagnose

Bij klachten verwijst de huisarts vaak naar de gynaecoloog. Die doet lichamelijk en inwendig onderzoek. Vaak volgen aanvullende onderzoeken om de oorzaak te achterhalen:

  • Transvaginale echo: om de baarmoeder en eventuele afwijkingen in beeld te brengen.
  • Hysteroscopie en/of biopsie/curettage: met een dunne kijker in de baarmoeder kijken en eventueel weefsel afnemen voor onderzoek.
  • MRI-scan: om de aard en uitgebreidheid van een tumor beter te beoordelen.
  • CT-scan of PET-CT en longfoto: om te kijken of er uitzaaiingen zijn.

Het onderscheid tussen een goedaardig myoom en een sarcoom is vooraf soms lastig. De definitieve diagnose wordt gesteld door de patholoog, die het weggenomen weefsel onder de microscoop onderzoekt.

Behandeling

De behandeling is maatwerk en hangt af van het type sarcoom, het stadium, je leeftijd, kinderwens en algehele conditie. Het behandelplan wordt meestal in een gespecialiseerd team besproken. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.

  • Operatie: vaak de eerste stap. Meestal wordt de hele baarmoeder verwijderd (hysterectomie). Vaak worden ook de eierstokken en eileiders verwijderd. Het routinematig weghalen van lymfeklieren gebeurt niet altijd; dit hangt af van bevindingen tijdens beeldvorming of operatie. Het in stukjes verwijderen van een vermoedelijke vleesboom (morcellatie) wordt vermeden als er een sarcoom wordt vermoed, om verspreiding te voorkomen.
  • Bestraling (radiotherapie): kan na de operatie worden ingezet om het risico op plaatselijke terugkeer te verlagen, of bij een onvolledig te verwijderen tumor. Het doel en het te bestralen gebied verschillen per situatie.
  • Chemotherapie: kan worden gegeven bij uitzaaiingen, bij terugkeer van ziekte of soms na de operatie, afhankelijk van het type en de kenmerken van de tumor. Middelen en schema’s verschillen per persoon en tumorsoort.
  • Hormoontherapie: met name bij laaggradig endometrium-stromasacroom kan hormoontherapie (bijvoorbeeld progestativa of een aromataseremmer) effectief zijn.
  • Doelgerichte therapie of behandeling in studieverband: in specifieke situaties en meestal in gespecialiseerde centra. Je arts bespreekt of dit voor jou zinvol is.
  • Ondersteunende en palliatieve zorg: gericht op het verminderen van klachten, zoals pijn, vermoeidheid of benauwdheid, en op kwaliteit van leven. Dit kan naast of los van tumorreducerende behandeling worden ingezet.

Behandeling vindt bij voorkeur plaats in of in samenwerking met ziekenhuizen die ervaring hebben met gynaecologische kanker en sarcomen. Vraag je arts naar de ervaringen van het team met baarmoedersarcoom en of verwijzing naar een expertisecentrum passend is.

Onze visie: Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Zelf doen – Wat kun je zelf doen

Je hebt niet alles in de hand, maar er is wél veel dat je zelf kunt doen om je kracht en herstel te ondersteunen:

  • Beweeg dagelijks op jouw niveau. Korte wandelingen of lichte oefeningen kunnen al helpen tegen vermoeidheid en stijfheid. Overleg bij twijfel met je arts of een oncologiefysiotherapeut.
  • Eet volwaardig. Voldoende eiwitten, groente, fruit en volkorenproducten ondersteunen herstel. Een diëtist met oncologie-ervaring kan een persoonlijk plan maken.
  • Bewaar regelmaat. Vaste eet-, slaap- en beweegmomenten geven houvast en energie.
  • Zorg voor rust en ontspanning. Ademhalingsoefeningen, aandachttraining of rustig buiten zijn kan spanning verlagen.
  • Praat erover. Met je naasten, huisarts of een verpleegkundig specialist. Vragen of zorgen delen geeft vaak lucht.

Onze visie: Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze helpen het lichaam sterker te blijven, verminderen vermoeidheid en verbeteren de levenskwaliteit — ook tijdens zware behandelingen.

Ondersteuning

Ondersteuning gaat over je lichaam én je leven eromheen. Denk aan:

  • Medisch en paramedisch: oncologieverpleegkundige, diëtist, (bekken)fysiotherapeut, lymfoedeemtherapeut, pijnteam.
  • Psychosociaal: psycholoog, maatschappelijk werk, lotgenotengroepen, spirituele zorg.
  • Seksualiteit en intimiteit: bespreek klachten met je arts; een seksuoloog kan meedenken over oplossingen bij pijn of verminderde zin.
  • Werk en financiën: bedrijfsarts en maatschappelijk werk helpen bij re-integratie en regelzaken.
  • Voor naasten: ook voor partners en familie is er steun via patiëntenorganisaties en de huisarts.

Ervaringen

Ervaringsverhalen kunnen helpen om je minder alleen te voelen en praktische tips te vinden. Iedereen maakt het anders mee, maar herkenning kan steun geven.

Praktisch

Betrouwbare informatie en hulp vind je hier:

Heb je medische vragen over jouw situatie? Bespreek ze met je behandelend arts of verpleegkundig specialist. Wil je meer weten over leven met en na kanker? Bekijk de hulpmiddelen en verhalen op de sites hierboven of neem contact op met een patiëntenorganisatie.

Deze informatie is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen gesprek met je arts. De situatie en keuzes verschillen per persoon. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt.

Gepubliceerd in het kader van voorlichting door Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker.

Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.