Longkanker
Longkanker is kanker die ontstaat in je longen. De ziekte kan in één long zitten of in allebei de longen. De diagnose kan veel vragen oproepen, bij jou en bij je naasten. Hier lees je wat longkanker is, welke behandelingen mogelijk zijn en welke ondersteuning je kunt krijgen.
Aandoening: wat is longkanker?
Bij longkanker delen afwijkende cellen in de longen zich ongecontroleerd. Zo kan een kwaadaardige tumor ontstaan. Het medische woord voor longkanker is longcarcinoom. In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 14.500 mensen deze diagnose. De ziekte komt vooral voor bij mensen boven de 60 jaar.
Roken is de belangrijkste risicofactor. Ook als je jaren geleden bent gestopt, blijft het risico verhoogd, al neemt het na stoppen geleidelijk af. Mensen die nooit hebben gerookt, kunnen ook longkanker krijgen. Andere risicofactoren zijn onder meer meeroken en blootstelling aan bepaalde schadelijke stoffen, zoals asbest en radon.
Soorten longkanker
Er zijn twee hoofdgroepen. Het onderscheid is belangrijk, omdat de groei, behandeling en vooruitzichten kunnen verschillen.
- Niet-kleincellige longkanker: dit is de meest voorkomende groep. Hieronder vallen onder andere het adenocarcinoom en het plaveiselcelcarcinoom. De snelheid waarmee deze tumoren groeien, verschilt.
- Kleincellige longkanker: deze vorm groeit meestal snel en zaait vaak vroeg uit. Bij de diagnose is de ziekte daardoor regelmatig al verspreid.
Een tumor boven in de long, bij de schouder, heet een Pancoast-tumor. Dit beschrijft de plaats van de tumor, niet een afzonderlijk celtype. Zo’n tumor kan onder andere schouder- of armpijn veroorzaken.
Uitzaaiingen en andere aandoeningen
Longkanker kan zich via lymfe of bloed verspreiden. Uitzaaiingen kunnen bijvoorbeeld ontstaan in lymfeklieren, botten, lever, bijnieren of hersenen.
Uitzaaiingen in de longen van een andere kankersoort zijn geen longkanker. Uitgezaaide borstkanker in de longen blijft bijvoorbeeld borstkanker. Ook longvlieskanker, of mesothelioom, is een andere ziekte. Deze ontstaat in het longvlies en hangt vaak samen met eerdere blootstelling aan asbest.
Klachten: hoe herken je longkanker?
Longkanker geeft in het begin soms weinig of geen klachten. Klachten kunnen geleidelijk ontstaan en lijken soms op die van andere longaandoeningen. Je kunt longkanker daarom niet alleen aan symptomen herkennen.
Mogelijke klachten zijn:
- hoesten dat aanhoudt of verandert;
- bloed bij het opgehoeste slijm;
- kortademigheid of een piepende ademhaling;
- pijn op de borst, in de schouder of in de rug;
- heesheid die niet overgaat;
- terugkerende longontstekingen;
- onbedoeld afvallen of minder eetlust;
- aanhoudende vermoeidheid.
Deze klachten kunnen ook andere oorzaken hebben, zoals een infectie of COPD. Maak een afspraak met je huisarts als klachten aanhouden, veranderen of je zorgen geven. Wacht niet af omdat je denkt dat klachten bij ouder worden horen.
Hoest je bloed op? Neem dan dezelfde dag contact op met je huisarts of huisartsenpost. Bel 112 bij ernstige plotselinge benauwdheid of als je veel bloed ophoest.
Diagnose: onderzoeken bij longkanker
De huisarts bespreekt je klachten en onderzoekt je. Bij een vermoeden van longkanker kan de huisarts een longfoto laten maken of je verwijzen naar een longarts. Een normale longfoto sluit longkanker niet altijd uit. Blijven je klachten bestaan, bespreek dit dan opnieuw.
In het ziekenhuis kun je verschillende onderzoeken krijgen:
- CT-scan: om de longen en eventuele afwijkingen nauwkeurig te bekijken.
- PET-CT-scan: om mogelijke verspreiding van de ziekte te onderzoeken.
- Bronchoscopie of punctie: om cellen of weefsel af te nemen. Bij een bronchoscopie bekijkt de arts de luchtwegen met een dunne, buigzame slang.
- Aanvullend onderzoek: bijvoorbeeld onderzoek van lymfeklieren, een MRI van de hersenen of een longfunctietest.
Niet iedereen heeft al deze onderzoeken nodig. Onderzoek van het weefsel bepaalt meestal om welke soort longkanker het gaat. Soms wordt ook gekeken naar veranderingen in de kankercellen en andere kenmerken die helpen bij de keuze van medicijnen.
Behandeling van longkanker
Welke behandeling past, hangt af van het type longkanker, de grootte en verspreiding van de tumor, je conditie en je wensen. Een team van verschillende specialisten bespreekt de mogelijkheden. Daarna maak je samen met je behandelaar een keuze.
Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt. Ook kenmerken van de tumor en de reactie op de behandeling spelen een rol. Je arts kan uitleggen wat het doel is: genezing, het afremmen van de ziekte of het verminderen van klachten.
Mogelijke medische behandelingen
- Operatie: bij bepaalde vormen van niet-kleincellige longkanker kan de chirurg de tumor met een deel van de long verwijderen. Dit is vooral een mogelijkheid als de ziekte nog beperkt is en je conditie het toelaat.
- Bestraling: beschadigt kankercellen op een bepaalde plek. Bestraling kan gericht zijn op genezing, het afremmen van tumorgroei of verlichting van klachten.
- Chemotherapie: medicijnen die kankercellen doden of hun deling remmen. Bij kleincellige longkanker vormt chemotherapie vaak een belangrijk onderdeel van de behandeling.
- Immunotherapie: helpt het afweersysteem om kankercellen beter te herkennen en aan te vallen. Niet iedereen komt hiervoor in aanmerking.
- Doelgerichte therapie: medicijnen tegen specifieke kenmerken van kankercellen. Hiervoor moet onderzoek aantonen dat de tumor een passend aangrijpingspunt heeft.
Soms krijg je een combinatie, zoals chemotherapie met bestraling of immunotherapie. Vraag naar het verwachte effect, mogelijke bijwerkingen en alternatieven. Ook deelname aan wetenschappelijk onderzoek kan soms een mogelijkheid zijn.
Vooruitzichten en kwaliteit van leven
De vooruitzichten verschillen sterk per persoon. Algemene overlevingscijfers voorspellen niet precies wat jij kunt verwachten. Bespreek je vragen hierover met je arts.
Als genezing niet mogelijk is, kan behandeling de ziekte soms afremmen en klachten verminderen. Palliatieve zorg richt zich op kwaliteit van leven en kan tegelijk met een kankerbehandeling worden gegeven.
Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker benadrukt het belang van voeding, beweging en mentale ondersteuning naast de medische behandeling. Deze ondersteuning kan helpen om je conditie en kwaliteit van leven zo goed mogelijk te behouden. Ze vervangt geen behandeling tegen kanker.
Zelf doen: wat kun je zelf doen?
Je hoeft niet alles zelf op te lossen. Wat haalbaar is, hangt af van je klachten en behandeling. Bespreek veranderingen in voeding, beweging of het gebruik van supplementen met je behandelteam.
- Vraag hulp bij eten en afvallen. Meld minder eetlust, slikproblemen of onbedoeld gewichtsverlies vroeg. Een oncologiediëtist kan helpen met voldoende energie en eiwitten. Ga bij gewichtsverlies niet op eigen initiatief lijnen.
- Beweeg naar je mogelijkheden. Korte wandelingen of oefeningen kunnen helpen je conditie te behouden. Een oncologiefysiotherapeut kan begeleiden bij benauwdheid of vermoeidheid.
- Zoek steun bij spanning. Praat met iemand die je vertrouwt of vraag professionele begeleiding.
- Vraag hulp bij stoppen met roken. Stoppen blijft zinvol na de diagnose en kan onder meer herstel ondersteunen. Je huisarts of behandelteam kan je begeleiden.
- Bespreek supplementen. Sommige vitamines, kruiden en andere middelen beïnvloeden de werking van medicijnen.
Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze kunnen bijdragen aan het behoud van kracht, minder vermoeidheid en een betere levenskwaliteit. Wat je ervan merkt, verschilt per persoon.
Ondersteuning voor jou en je naasten
Longkanker kan invloed hebben op je dagelijks leven, relaties, werk en financiën. Je verpleegkundig specialist of huisarts kan meedenken over passende hulp, zoals een diëtist, fysiotherapeut, maatschappelijk werker of psycholoog.
Ook naasten kunnen ondersteuning nodig hebben. Bespreek samen welke hulp prettig is en wie praktische taken kan overnemen. Voor vragen over werk kun je terecht bij de bedrijfsarts.
Ervaringen van anderen
Contact met mensen die iets vergelijkbaars meemaken, kan herkenning en praktische steun bieden. Via Longkanker Nederland en kanker.nl kun je ervaringen lezen of contact zoeken met lotgenoten.
Kies wat bij je past. Het verloop van de ziekte en het effect van behandelingen verschillen; het verhaal van een ander voorspelt niet jouw situatie.
Praktisch: betrouwbare informatie en hulp
- Kanker.nl: informatie over longkanker, behandelingen en leven met kanker.
- Longkanker Nederland: patiëntenorganisatie voor informatie, belangenbehartiging en lotgenotencontact.
- Voeding en Kanker Info: antwoorden op vragen over voeding tijdens en na kanker.
- Verwijsgids Kanker: hulp en begeleiding bij jou in de buurt.
Schrijf vragen voor je afspraak op en neem zo nodig iemand mee. Vraag wie je kunt bellen bij nieuwe klachten of bijwerkingen. Deze informatie helpt je bij de voorbereiding, maar vervangt geen persoonlijk advies van je behandelteam.
Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief
Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.