Borstkanker

De diagnose borstkanker kan veel vragen oproepen. Wat betekent de ziekte voor je? Welke behandelingen zijn mogelijk? En wat kun je zelf doen? Op deze pagina vind je informatie over borstkanker en over ondersteuning tijdens en na de behandeling.

Aandoening: wat is borstkanker?

Borstkanker is kanker die in de borst ontstaat. Het medische woord is mammacarcinoom. In Nederland krijgt ongeveer 1 op de 7 vrouwen tijdens haar leven de diagnose borstkanker. Ook mannen kunnen borstkanker krijgen, maar dat komt veel minder vaak voor.

In de borsten zitten melkklieren, melkbuisjes, vet- en bindweefsel. Borstkanker ontstaat meestal in de cellen van de melkbuisjes en soms in de melkklieren. Door veranderingen in het erfelijk materiaal, het DNA, kunnen cellen ongecontroleerd gaan delen. Zo kan een kwaadaardige tumor ontstaan, in één of beide borsten.

Soorten en voorlopers

Er bestaan verschillende soorten borstkanker. De meest voorkomende is het invasief carcinoom NST. ‘Invasief’ betekent dat de kankercellen in het omliggende weefsel groeien. Voor de behandeling is ook belangrijk of de tumor gevoelig is voor hormonen en of de kankercellen veel van het eiwit HER2 hebben.

DCIS is een mogelijke voorloper van borstkanker: afwijkende cellen zitten dan binnen de melkbuisjes. Niet alle DCIS groeit uit tot invasieve kanker. LCIS is een afwijking in de melkklieren die vooral wijst op een verhoogd risico op borstkanker. De aanpak verschilt per afwijking en situatie.

Risicofactoren en erfelijkheid

Meestal is niet één oorzaak aan te wijzen. Leeftijd, alcoholgebruik, weinig bewegen en overgewicht na de overgang kunnen het risico verhogen. Ook roken hangt samen met een verhoogd risico. Je kunt borstkanker krijgen zonder duidelijke risicofactoren. De ziekte is niet je eigen schuld.

Bij een deel van de mensen speelt erfelijke aanleg een rol, bijvoorbeeld een verandering in het BRCA1- of BRCA2-gen. Die kun je via je moeder of vader erven. Je arts beoordeelt op basis van je persoonlijke en familiegeschiedenis of erfelijkheidsonderzoek zinvol is.

Klachten: hoe herken je borstkanker?

Borstkanker geeft niet altijd klachten. Soms wordt een afwijking ontdekt bij het bevolkingsonderzoek. Andere keren merk je zelf dat je borst anders aanvoelt of eruitziet.

Mogelijke veranderingen zijn:

  • Een knobbeltje of verdikking in de borst of oksel.
  • Een deukje, zwelling of verandering van de vorm van de borst.
  • Een tepel die sinds kort naar binnen trekt.
  • Vocht uit de tepel, vooral als dit bloederig is.
  • Een schilferend plekje, wondje of eczeem aan de tepel dat niet geneest.
  • Een rode, warme of verdikte huid, soms met putjes zoals bij een sinaasappelschil.
  • Aanhoudende pijn op één plek in de borst.

Deze klachten kunnen ook een goedaardige oorzaak hebben, zoals een cyste of ontsteking. Aan een verandering alleen kun je niet zien of het kanker is. Borstkanker doet bovendien vaak geen pijn.

Maak bij een nieuwe of onverklaarde verandering een afspraak met je huisarts. Wacht niet op een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek, ook niet als een eerdere borstfoto geen afwijkingen liet zien. Neem bij een snel rood of gezwollen wordende borst, zeker met koorts of ziek voelen, dezelfde dag contact op.

Diagnose: onderzoeken bij borstkanker

De huisarts bespreekt je klachten en onderzoekt je borsten en oksels. Als verder onderzoek nodig is, krijg je een verwijzing naar het ziekenhuis, vaak naar een mammapoli. Daar kunnen verschillende onderzoeken plaatsvinden:

  • Mammografie: röntgenfoto’s van de borsten.
  • Echografie: onderzoek met geluidsgolven, bijvoorbeeld van een knobbeltje of de oksel.
  • Biopsie: afname van een klein stukje weefsel om vast te stellen of er kanker is en welke kenmerken deze heeft.
  • MRI of ander beeldvormend onderzoek: alleen als dit aanvullende informatie kan geven.

Het bevolkingsonderzoek kan borstkanker opsporen voordat je klachten hebt. Het onderzoek heeft ook nadelen: niet elke tumor is zichtbaar en een afwijkende foto blijkt niet altijd kanker. Op de website van het RIVM vind je informatie om een keuze over deelname te maken.

Bij borstkanker kan onderzoek naar uitzaaiingen nodig zijn. Kankercellen kunnen zich verspreiden naar lymfeklieren, vaak in de oksel, of naar andere organen. Uitzaaiingen in nabijgelegen lymfeklieren zijn niet hetzelfde als uitzaaiingen op afstand. Niet iedereen heeft aanvullende scans nodig.

Behandeling van borstkanker

Het behandelteam bespreekt welke behandeling bij jouw situatie past. Daarbij tellen de soort tumor, de grootte, eventuele uitzaaiingen, je gezondheid en jouw voorkeuren mee. Het succes van een behandeling is afhankelijk van de fase van de ziekte en de conditie van de patiënt. Ook de biologische kenmerken van de tumor spelen een belangrijke rol.

Mogelijke behandelingen zijn:

  • Operatie: een borstsparende operatie of verwijdering van de borst. Soms worden ook lymfeklieren onderzocht of verwijderd. Een borstreconstructie kan een mogelijkheid zijn.
  • Bestraling: behandeling die achtergebleven kankercellen kan vernietigen en de kans op terugkeer verkleint.
  • Chemotherapie: medicijnen die kankercellen doden of hun deling remmen, soms vóór en soms na een operatie.
  • Antihormonale therapie: medicijnen voor borstkanker die groeit onder invloed van hormonen.
  • Doelgerichte therapie: medicijnen gericht op bepaalde kenmerken van de tumor, bijvoorbeeld HER2.
  • Immunotherapie: een behandeling die bij bepaalde vormen van borstkanker het afweersysteem helpt kankercellen aan te pakken.

Vaak bestaat het behandelplan uit een combinatie. Vraag naar het doel, de verwachte voordelen, bijwerkingen en alternatieven. Bespreek ook hoeveel tijd er is om een keuze te maken; hoe snel behandeling nodig is, verschilt per situatie.

Vooruitzichten

Bij borstkanker zonder uitzaaiingen op afstand is de behandeling vaak gericht op genezing. Bij uitzaaiingen op afstand is genezing meestal niet mogelijk. Behandeling kan de ziekte dan soms langdurig afremmen en klachten verminderen. Je arts kan uitleggen wat dit voor jou betekent; algemene overlevingscijfers voorspellen niet hoe het bij één persoon verloopt.

Bij Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker geloven we dat goede voeding, regelmatige beweging en mentale ondersteuning onmisbaar zijn naast de medische behandeling. Ze kunnen helpen je conditie en kwaliteit van leven te ondersteunen. De effecten verschillen per persoon; leefstijl vervangt de kankerbehandeling niet en geeft geen garantie op genezing.

Zelf doen: wat kun je zelf doen?

Je hoeft niet alles tegelijk te veranderen. Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker vraagt aandacht voor voeding, beweging en mentale ondersteuning als aanvulling op de medische zorg. Kies samen met je zorgverleners wat haalbaar en veilig is.

  • Blijf bewegen binnen je mogelijkheden. Wandelen, fietsen of aangepaste oefeningen kunnen helpen bij conditiebehoud en vermoeidheid. Vraag begeleiding bij pijn, ernstige vermoeidheid of uitzaaiingen in de botten.
  • Eet voldoende en gevarieerd. Tijdens behandeling zijn voldoende energie en eiwitten belangrijk. Vraag een oncologiediëtist om hulp bij onbedoeld gewichtsverlies, misselijkheid of smaakverandering.
  • Bespreek supplementen. Sommige middelen beïnvloeden medicijnen. Gebruik geen hoge doses vitamines of andere supplementen zonder overleg.
  • Vermijd alcohol en vraag hulp bij stoppen met roken. Je huisarts kan je hierbij ondersteunen.
  • Plan rust en regelmaat. Wissel activiteit af met herstel en bespreek aanhoudende slaapproblemen.

Er is geen dieet waarvan is aangetoond dat het borstkanker geneest. Ook als gezond eten of bewegen moeilijk is, verdien je passende zorg en ondersteuning.

Ondersteuning tijdens en na borstkanker

Borstkanker kan gevolgen hebben voor je lichaam, gevoelens, relaties en dagelijks leven. Sommige mensen houden klachten zoals vermoeidheid, zenuwpijn, lymfoedeem, schouderproblemen of overgangsklachten. Bespreek nieuwe of aanhoudende klachten met je behandelteam.

Een oncologieverpleegkundige, fysiotherapeut, diëtist, maatschappelijk werker of psycholoog kan ondersteuning bieden. Ook seksualiteit, een veranderd lichaamsbeeld, werk en geldzorgen mogen onderwerp van gesprek zijn. Naasten kunnen eveneens behoefte hebben aan informatie of begeleiding.

Ervaringen van anderen

Verhalen van anderen kunnen herkenning en praktische ideeën bieden. Op de websites van Stichting Nationaal Fonds Tegen Kanker, kanker.nl en Borstkankervereniging Nederland kun je ervaringen vinden. Een persoonlijk verhaal zegt niet welke behandeling voor jou geschikt is of hoe jouw ziekte zal verlopen.

Praktisch: betrouwbare informatie en hulp

Schrijf je vragen voor een afspraak op en neem eventueel iemand mee. Vraag je arts of verpleegkundige wie je kunt bellen bij klachten of zorgen. Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk medisch advies.

Aanmelden voor onze gratis nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen. Meld u aan voor onze gratis nieuwsbrief. U mag kiezen e-mail of per post. Inschrijven voor beide kan ook.